Шая Кырык мары кымдемӹм вуйлатышывлä докы

Пуры лижӹ шотеш пиштӹмӹ Кырык мары кымдем вуйлатышы Леонид Зиновьевич Кубеков, район Тымдымаш Пöлкäм вуйлатышы Нифонд Нифондович Тораев, район Культура Пöлкäм вуйлатышы Лидия Никаноровна Смирнова.

Глобализаци жепӹн кырык дä кожла марынвлäн туан йӹлмӹнä дон культурынам переген кодаш манын мам ӹштäш лиэш, ӹшке шанымашвлäэм тä дä халыкна анзыкы лыкмы шоэш.
Кӹзӹт, каеш, кырык марла попышывлä чӹдем миäт, самӹрӹквлä лошты туан йӹлмӹнä престижäн агыл лин. Халыкнан самӹрӹк пылвуйкымдемжӹ махань шытыр доно туан йӹлмӹнä дон культурынам пакыла нангеä лиэш? Тидӹм шотышкы налӹн, ӹшке шанымашвлäэм сирäлтем. Ти шотышты техень монгырвлäм пäлдрӹтӹнем:
1.    Психологи монгыр: кыце äтя-äвäвлäм ”туан йӹлмӹнажӹ Цикмä яктеäт кеäш керäл агыл” манмы гӹц ытлаш тымдаш. Тенге попымаш массовый психозым шачыкта. Тенге эдемвлä коллективно туан йӹлмӹнä гӹц карангаш тӹнгалӹт.

2.    Школвлäн интернет-сайтвлäштӹм анжал лактӹм дä ик школат, эксперимент семӹнят вäк, туан йӹлмӹна доно ик ӹлӹштäшӹмäт сäкäлтӹде. Шанымем доно анешлä ӹштӹмӹла, тыменьшӹвлäлäн туан йӹлмӹнä доно шукырак сирäш тымдымыла, нӹнӹм мотивируйымыла.

3.    Тӹ годымок, пиш ӹжал, коговлäжäт ти шотышты яжо примерӹм ана анжыкты. Шамаклан, Кырык Мары районын сайтшымат, вäк лач рушла веле сирӹмӹ. Кырык марынвлä махым нигынамат ана пу манына гӹнь туан йӹлмӹ доно сирӹмӹ интернет шотышты кого махым пуэннä. Вес финн-угр халыквлä интернетӹштӹ туан йӹлмӹштӹ доно сирäт гӹнь, малын тидӹжӹм ма ӹштен ана керд?

4.    Кырык марынвлä финн-угрвлäн контекстӹштӹ. Ти тема пиш актуальный. Кырык дä кожла марынвлäм финн-угр форумвлäштӹ пиш шоэн вäшлиäт. Малын тидӹ тенге? Кырык мары сäмӹрӹквлä лошты туан халыкна гишäн шанышывлä уке ылыт ма?

5.    Кырык мары бренд гишäн. Кырык мыры брендӹм ӹштäш гӹнь пиш яжом ӹштӹмӹлä. ”Акпарс мулäндӹм мактенä” слогин пиш яжо! Но тидӹ веле ак ситӹ, кырык марла у форман культура элментвлäм момыла. Тидӹжӹ выргемӹштӹнä веле агыл, тенгеок сӹлнӹшаяштынаат, музыкыштынаат, театрыштынаат лишäшлык. Тӹ годым мäмнäм цилä монгыр гӹц äвäлтен нäлшӹ «китч культура» гӹц ытлалташ цацымыла. Китч культура – тидӹ алталышы культура. Мä тӱнымбалны оригинальный дä чӹдӹ шотан халык ылмына доно шукым мадын нäлӹн кердӹнä. Äнят лачокшымат Цикмäштӹнä сӹлнӹшая фестивальым эртäрäш тӹнгäлмӹлä? Тенге Цикмä дон Кырык Мары район гишäн интеллектуальный кымдем семӹнь пäлäш тӹнгäлäт. Дä эчежӹ кырык марла Википедим виäнгдӹде ак ли. Тидӹм ӹштенä гӹнь, вес халыквлä семӹнь, мäмнäмäт цилä тӱнымбалны пäлäш тӹнгäлӹт. Пäшäнä ашныжы!

6.    Мäмнäн культурынам «китч культура» сӹнгäш цаца. Китч культура «барахло» культура доно кӹлдäлтӹн, тӹдӹ келгӹ шӱлӹшäн дä шукы кӱкшӹцäн келгӹ важан культура вäреш мäлäннä проста, куштылгы форман, тьыли-йолилä йӹлгӹжшӹ, пластмассы пеледӹшäн, пазарыштыш шулды äкäн керäл агыл хäдӹрвлäн культурым шӹшкеш. Шанымем доно мары культура йӹргецвлäштӹ китч культура гишäн хытыраш жеп шон.

7.    Цилä йӹлмӹн ӹрдӹжӹ – халыкын сӹлнӹшаяштыжы. Кыце туан литературына виäнгеш, махань йогымашвлä, махань эстетика, махань филосоофи, махань тенденцивлä тӹштӹ? Келесäшок гӹнь, сӹлнӹшаяна Кырык сирӹн бренджӹм формируйымашты сек тӹнг вäрӹм нäлшäшлык. Кырык мары интеллектуалвлä туан культурынам анзыкыла виäнгдӹмäштӹ ӹшке рольыштым мадшашлык ылыт, халыкна куштышашлык-мырышашлык веле агыл, тӹдӹ шанышашлык, туан йӹлмӹнä доно книгäвлäм лыдшашлык. Седӹндонат кырык марла сирӹшӹ авторвлäлäн Грантым шанен лыкмыла, «…. (2011) ин сек яжо сирӹзӹжӹ» (поэт, драматург) титулым кычылташ тӹнгäлмӹлä. Кырык мары сирӹзӹвлäн ӹшке книгäвлäштӹм лыкташ йӧнӹм момыла. Тевеш, вес чӹдӹ шотан халыквлäлäн кугижäнӹш книгäвлäм лыкташ палша гӹнь, малын ти шотышты район вуйлатышывлä Федеральный кӱкшӹцäш программым шанен лыктын ак кердеп? Кырык мары район Пӧлкäштӹ ик специалист лишäшлӹк, кыды кырык мары литературым курируяш, тӹдӹн виäнгмӹжӹ верц вäшештäш дä сäмӹрӹк авторвлäм йышкыраш тӹнгäлеш. Ти эдем марла дä рушла веле агыл, тенгеок иктä вескид йӹлмӹ доно попышашлык. Кырык марла шукырак книгäм лыкташ келеш. Тидӹлäн район Администрацин ӹшке Фондшы лишäшлык.

8.    Кырык мары йӹлмӹ доно специалитсвлäм Мары университетӹштӹ йäмдӹлäш цäрненӹт. Кыце тидӹ лиäлт кердӹн? Малын Кырык мары районын Администраци ти ядмашышты вуйжым äмäлӹш шушыла, ӧрдӹж гӹц анжа дä кырык марла филологи Пӧлкäм угӹц пачмы гишäн шаям ак тäрвäтӹ?

9.    Йыл лӱктäлмӹ ядмаш мäрынвлäлäн сек тыргыж ядмаш. Мä икышын ти проект ваштареш шалгышашлык ылына, дä пӱм пырын ӹшкӹлäннä привиллегивлäм мошашлык ылына. Окса гишäн веле шанышы «Русэнерго» (?) тек Цикмäэш Кырык мары театрым чанген пуа, Культура Фонд семӹнь ӹштӹшӹ Кырык мары институтым пачышты дä финансируйыжы, экологи ядмаш гишäн шытырланыжы, солавлäштӹ инфраструктурым виäнгдӹжӹ. Оксалан нӹнӹн аппетитӹштӹ яжо гӹнь, мäмнäнäт качмы шомына лишäшлык, тидӹм мä культурына дон йӹлмӹнäм переген кодымы лӹм доно ынгылдарышашлык ылына.

10.    Сäмӹрӹквлäм туан культурына дä йӹлмӹнä докы кымылангдымы пäшä кӹзӹтшӹ жепӹн сек приоритетäн лишäшлык. Тидӹм мä военно-патриотический дä православим шотеш пиштӹмӹ шӱлӹш доно веле агыл ӹштӹшäшлӹк ылына. Мäлäннä, чӹдӹ шотан халыклан анешлä, тӹрӹс вес концепци лишäлык. Уты дон лач военно-патриотический ашнымаш вес халыквлä докы агрессивный ылмашым понгыжтара дä вырсы (война) докы йäмдӹлäлтäш ӱжеш. Кӱ ваштареш марынвлäлäн вырсы доно кеäшӹжӹ? Мам тӹжем уштыш ӧрдӹштӹ ӹлӹшӹ халыквлä докы кырык марынвлäлäн война доно кеаш? Мäлäннä кырык марла шанен, попен, сирен мыштышы сäмӹрӹквлä келӹт. Халыкнан ӹшке геройвлäнä улы, мä нӹнӹ гишäн шукырак попышашлык ылына. Шамаклан, Измаил Ефимов гань эдемвлä мäлäннä пример лишäшлык ылыт. Тидӹм ӹштäш манын, школвлäштӹш мероприятивлäм, шанымем доно марла эртäрäш мотивируйымыла, стенгазетвлä, школ сайтвлä, сола сайтвлä дä шукы мероприятижок марла лишäшлык ылыт. Малын марынвлäлäн энергинäм вес халыкын культурыжым виäнгдӹмäш пуаш? Энергинäм туан йӹлмӹнäм, культурынам виäнгдӹмäшкы дä халыкна кäньӹлӹн дä комфорт доно ӹлӹжӹ манын, тӹшкӹ колтыман.

Туан йӹлмӹнä, культурына, халыкна верц кредäлмäштӹнä дä позицивлäнäм цаткыдемдӹмäштӹ пäшäнä ашныжы.

«Цикмä» журналын редакторжы Валери Аликов

8 отзывов на “Шая Кырык мары кымдемӹм вуйлатышывлä докы

  1. Вадим Нш.:

    Кызыт «Цикма» журнал лактеш ма? кышты моаш лиэш? Сола библиотекывлашты кычалынам — мотелам. Анят, халашты?

  2. Tsikma:

    Пуры лижӹ, шотеш пиштӹмӹ Вадим. «Цикмä» журнал докы интересӹм лыктынат гӹнь пиш яжо. Ик и перви ти журнал интернет форматыш ванжен. Изин-олен анзыкыла кеä. Пӹтäртӹш кечӹвлäн, статистика семӹнь, кечӹнь лыдшывлäн шот 57 якте моло шон колта. Имештӹ рекорд – кечӹштӹ 24 лыдшы ылын. 57 лыдшы – тидӹ 2011-шы ин рекорд. Мам тидӹ анжыкта? «Цикмä» журнал халыкна докы корным кӹчäлеш дä моаш цаца, а кӹчäлшы соок моэш.

  3. Tsikma:

    «Малын сӓмӹрӹквлӓ марла ӹнештӹ попеп? Малын кырык марла сирӹшӹ сӓмӹрӹк поэт, сирӹзӹвлӓ уке?» манын ядыштына. Кышец ӹшкӹмым, туан йӹлмӹм, туан халыкым, туан велӹм шотеш пиштӹмӓш дӓ яратымаш тӹнгӓлӓлтеш? Тидӹжӹ районын Администраци гӹц агыл ма тӹнгӓлӓлтеш? Администрациштӓт туан йӹлмӹнӓ вӹкӹ тӹрӹнь анжат гӹнь, «Йӹлмӹвлӓ гишӓн законым» шотеш ак пиштеп, пыдыртат гӹнь, мам тӹнӓм проста эдемлӓнжӹ ӹштӹмӓн? Кубековым яжо политикеш шотленӓм ыльы, но анжалат, тӹдӹ туан йӹлмӹ вӹкӹжӹ тагынамок шӹвӓлӹн. Шӹвӓлде ылгецӹ, Кырык Мары районын сайтшы кырык марла сирӹмӹ лиэш ылын, кырык марла книгӓвлӓӓт лӓктӹт ылын, модельный дӓ модельный агыл библиотеквылӓштӹ кырык марла книгӓвлӓӓт лит ылын. Понгыжалток, шергӓкӓн Кубеков, вет жеп со анзыкыла кеӓ, туан халыкна вӹкӹ шотеш пиштен анжало. Пӹтӓриш ашкыл – кырык марла сирен мыштышы сӓмӹрӹк филологлан кырык марла сайтым кычышы семӹнь, пӓшӓм пуо. А кырык марынвлӓлӓн у премим шанен лыкташ темлем: «Тӹ чиновниклӓн, кыды туан халыкланна нимат позитивныйым ак ӹштӹ дӓ «мане-мане» манын ядмашвлӓм решӓ (сӧрӓ веле), «Нужан ваштыр» премим кычыкташ.» Кӱлӓн тене «Нужан ваштыр» премим пуаш лиэш? Кырык мары район Администрацин кырык мары йыӹлмӹм дискриминируйымыжым тиштӹ ужаш лиэш: http://www.gornomari.ru/

  4. Евгений:

    Шергакан Цикма !
    Анзылнем «Шая Кырык мары кымдемым вулалтышывла докы». Сирем шке тумайымашвлаэм( ответвлам тынын предложенивлаэш порядка семынь):
    1. Массовый психоз районышты уке. 70-80 годшывла доно сравненим пуэнам и яжо векыла лимым келесенам;
    2. Школвлашты Кырык мары сайт гишан келесем- нынылан пытари район администраци примерым пушашлыки да условим ыштышашлык;
    3. Марла сайтым администрациат ыштынежы, Правительстват тидым ядеш( п. 3.2. заседания Комиссии по государственным языкам РМЭ при Правительстве РМЭ от 24 февраля 2011 г.
    № 015-4 : «Рекомендовать муниципальным районам и городским округам РМЭ нормативные документы администраций и районных(городских) собраний переводить на марийский государственный язык». Тидым ышташ простаок агыл, сайтым пачаш шукы технический пашам ыштымла, шамаквлам перевойаш тоже эдемвла да верема келеш. Но пытариок технический паша гишан кызыт программиствла тумаят.
    4. Официальный финн-угр форумвлашты кырык марын М.З. Васютин соок ылеш, весывламат нангеаш цаца;
    5. Игнатьевский лыдмашна улы, ти лыдмашыш со у секцивлам пыртена. Фестивальым ыштымешкы ти лыдмашышты Л. П. Васикова да З. Г. Зорина дон попен фестиваль тумайымашдам провыйен анжымыла;
    6. Кыце мынь ынгылем «Китч культура» тиды «попса». Шкеок маныда, ылымаш ик месташты ак шалгы. Самырыквла ылымаш гыц ынешты кодеп. Но тетя садиквла да школвла тошты кырык марла куштымашвлам, мырывлам, шайыштмашвлам со тымден шалгат. Тау нынылан. А мам тетя изинек тыменеш, тыды курымеш перегалтеш;
    7. Нелы пункт. Утла шукы монгырым тарватымы, теоретический монгыржы тор, а практическийжы цила путыйен шындымы. Седындон цила практический монгырым пачаш шукы места келеш. Тидым коктын шынзын веле попаш лиэш, шукыланжок канысырым веле кандымыла;
    8. Ти ядмашышты нелыжы лин икты гишан : ик ишты 10 самырык эдемлан ик специальность дон ик изи районышты пашам моаш пиш нелы. Седындонок ыдыр-рвезывла ти группыш кеаш прахеныт, агитацим администрациат, РООат ыштен гынят. Седын дон вет ядам нынылан пашам вес вареат моаш;
    9. Выд лукталмы шотышты кырык марынвла цилан ваштареш ылына. Вес статянжы линжат ак керд. Шукы подписым погенна да Москваш колтенна;
    10. Самырыквлалан патриотический паша сага вес халыквлам шотеш пишташат тымдена. Школыштыш кырык мары мероприятивла гишан уже сиренам. Йалын культурымат самырыквла палышашлык ылыт, ведь кызытшы ылымашышты ныны пиш шукы статян развитый лишашлык ылыт, а ик направлениан «зомбивла» агыл.
    Статьяштет шукы торат, дискутируяшат мествла улы . Тау !
    А Леонид Зиновьевич гишан цила торым сирет. Кырык марывлам обидаш ынет пу.

  5. Tsikma:

    1. Тенгежӹ гӹнь пиш яжо.
    2. Шанем, инициативы кӱшӹц агыл, а ӱлӹц лишӓшлык- тӹнӓм веле пӓшӓ анзыкы кеӓ. Халык ӹшкежӓт инициативӓн лишӓшлык, вет администраци цилӓ ӹштен ак шокты.
    3. Сайтым пачаш проста агыл, но сӹнгӓш лидӹмӹ пӓшӓӓт агыл. Рушла пачмы гӹнь, малын марлажы пачаш ак ли? Руш Элыштыш вес халыквлӓ тидӹм тагынамок ӹштенӹтӹш.
    4. Михаил Васютин гишӓн тиштӹ агыл шая кеӓ, а сӓмӹрӹк кырык марывлӓ гишӓн, кыдывлӓм халыквлӓлоштыш форумвлӓштӹ ат уж. Студентвлӓн ИФУСКО-шкат вӓк ик кырык мары студентӓт ак кашт. Тене майын ти Конгресс Тартушты лишӓшлык, тӹшкӹ иктӓ кырык мары студент толаш йӓмдӹлӓлтеш ма?
    6. Мӹньӹ ынгылымем доно «китч» тидӹ ик гӓнӓ кычылтмы пластикат ӓтӹдервлӓн, хӓдӹрвлӓн дӓ мадышвлӓн культура.
    9. Колтымы пумагадан текстшӹм пӓлӹмӹ шоэш ыльы. Маняр подписьӹм погымы? Кынам?

    Мол пунктвлӓжӹ тӹкӓлдеок кодевӹ.
    Кырык марын вес кырык марын верц кырыкла шалгышашлык дӓ палшышашлык- мӹньӹн принципем.

  6. =:

    Может быть, заметили, что я ушел с маpиувeра. Если пожелаете, могу писать на Вашей платформе. Почту я указал.

  7. I loved as much as you will receive carried out right
    here. The sketch is tasteful, your authored material stylish.
    nonetheless, you command get got an impatience over that
    you wish be delivering the following. unwell unquestionably come more formerly again as
    exactly the same nearly very often inside case you
    shield this increase.

  8. Елизавета ЕГОРКИНА

    ● Лыдышвлӓ

    ЙЫНГЫ-КУШЫРГЕМ

    Корны-корны, кужы корны,
    Ылат тӧр дӓ пасеӓт.
    Уштыш вӹзӹт киэн коды
    Шиждеок вет паштекӓт.
    Теве кузем кырык нерӹш –
    Йӓнг рӹпшӓлтеш шипкӓ гань.
    Анжем сусун сола велӹш,
    Кушыргемжӹ вот махань!
    ӹнде кымыл тьыри семӹнь
    Кӱш чонгештӓш йӓмдӹ вик.
    Кавал «тык-тык» шакта кемӹн,
    Тенге лӓктеш тӹдӹн вик.
    Йынгы лишнӹшӹ ти сола
    Ылеш мӹньӹн шачмы вӓр!
    Теве кӹзӹт токет толам,
    Эх, сусу дон шиэш шӓр!
    Эртен мӹньӹн лач тиштӓкен
    Цӓрӓ яла каштмы жеп.
    ӓшӹш тольы икшӹ тӓнгем –
    Кӓпемӓт вӓк ӹрен кеш.
    Сусунок солашкем пырем,
    Талашалам пӧртнӓ лиш,
    Иктӹм-весӹм ужын йӹрем,
    Ылам мӹньӹ цӓшӓн пиш!

    МЫЖЫР КУГИ

    Кушкын куги сир тӹрӹштӹ,
    Лишнӹ вес куги ӹлянен.
    Сага-сага нӹнӹ тӹштӹ,
    Важым колтенӹт ӹнянӹн.
    Мардеж семеш ӹлӹштӓшвлӓ
    Лыж-лыж-лыж мыренӹт мырым,
    Ти кугивлӓ тенге вӓшлӓ
    Пак поктенӹт ылшы тырым.
    Изи шӹжвӹкӓт палшалтен,
    Сӓртен семжӹм укшвлӓ лошты,
    Тӹдӹм кукуат вашталтен,
    Эх, вет нӹнӹ кердӹт коктын!
    Луды савыц семӹнь вазеш
    Ти кугивлӓн ӹмӹл вӹдӹш,
    А тӹштетшӹ колжы мадеш,
    Ак талашы тӹдӹ шӹлӓш.
    Пӹтӓриш кугижӹ кокшым
    Укшвлӓ доно со семӓлен,
    Кого мардеж моло толмык,
    Шергӹ тӓнглӓок элтӓлен.
    Мыжыр кугим йӓр вӹдетшӹ
    Коэ доно шӹп ниӓлтӓ.
    Тау маншыла нӹнетшӹ
    Укшвлӓм токыжы виктӓлтӓт.
    Пуры кымыл йӹр шижӓлтеш –
    Тенге веле ӹлӓш шӹшӹл.
    Иктӹм со вет келеш ӓштӓш:
    Канда худам веле шӹдӹ.

    ЙЫЛ

    Ат мо, Йылна, кӓнӓш жепӹм,
    Йогет ирок-вадешӓт,
    Нерӓлтӓлшӓш мол йыдпелӹн.
    Ат тумайы цӓрнӓшӓт.
    Вала токет жерӓ анзыц
    Тӹтӹрӓжӹ лишкеток,
    Вуйта луды парсын савыц
    Семӹнь выльга вӹд вӹлнок.
    Куза кечӹ, йӹрен шӓвӓ
    Соты ялвлӓм коэ лиш,
    Рӹпшӓлт, сӹнзӓм йӹмӹктӓрӓ,
    Тьолга веле тӹдӹ пиш!
    Йӹрӹм-йӹр коэжӹ каеш,
    Ши дӓ шӧртньӹ дон валгалт.
    Вӹд вӹлнетшӹ колжы мадеш,
    Кӱшнӹш кеквлӓм аздарал.
    Йогет рӹпшен, Йыл, кок сирӹм
    Корнет доно талашал,
    Тӹшлӹ, анжы Кырык сирем,
    Вырт турежӹ шагалал.
    Ужат, сӓй, кыце валгалтеш
    Пеледӓлтшӹ олма сад.
    Кырык мары сем йонгалтеш,
    Шӓрлӓ нӹжгӓ викшӹ пак.
    Пуры халык ӹлӓ тиштӹ,
    Мастар пӓшӓм ӹштӓшӓт.
    Ялштен шӹндӓ кӹдӓл ӹштӹм –
    Сӹлнӹ мары выргемжӓт.
    Мо кӓнӓлтӓш, Йылна, жепӹм,
    Анжал колты кок векӓт.
    Пӓлем, Кырык сирем кечӹнь
    Цеверемдет ӹшкежӓт.

    ОШ ВЫРГЕМӒН СОЛАЭМ

    Шошым чиктӹш у нӓрӓтӹм
    Солаэмлӓн выртышток,
    ӹштӹш пиш яжо арвӓтӹм,
    Тӹлнен анжем вӹкӹжок.
    Пелед шӹцшӹ олмавувлӓ
    Ошын кайыт йӹрӹм-вӓш.
    Нӹнӹ лишнӹ изи мӱкшвлӓ
    Ызгат сусун литӹмӓш.
    Укшвлӓм мардеж лыж рӹпшӓлеш –
    Выльгыжалтеш парсын лач.
    Лака тӹштӹжӹ сӹнзӓэм –
    Сола цевер лин тӹргач.

    ШАЧМЫ ВЕЛ

    Шачмы велӹш толмы йӹде
    Йӓнг ӹвӹртӓ литӹмӓш.
    Шӱм сусуэм ам керд шӹлтен,
    Анжал колтен йӹрӹм-вӓш.
    Мӹлӓм чучеш, вуйта тиштӹ
    Шудыжат ыжаргырак.
    Садыш пырет – кӹрӓн вишня
    Пытька сӹнзӓм йойынрак.
    Олмавувлӓжӹн, машанет,
    Укшвлӓ – лач утикӓок.
    Мардеж семеш олма мадеш,
    Рӹпшӓлт кеӓ кок векок.
    Мӹндӹрцок ши гань йӹлгӹжеш
    Сола вуйыштышы йӓр.
    ӹнде сусун тӹш кыргыжам
    Изи семӹнь, йӹрӓлтӓл.
    Йӓр вӹкетшӹ вален кечӹ:
    Мадеш шӹмӓн кечӹял.
    Нӱштӹлшетвлӓн сир вес вецӹн
    Юк йонгалтеш рӹшкӓлӓл.
    Шачмы велӹш толмы йӹде
    Йӓнг ӹвӹртӓ литӹмӓш.
    Шӱм сусуэм ам керд шӹлтен,
    Анжал колтен йӹрӹм-вӓш.

    ТӸТӸРӒ

    Тӹнь малын, тӹтӹрӓ,
    Пӹрдӓлтӓт мӹнь йӹрем,
    Корнемӹм питӹрен?
    Ӹшкежӹ, сӓй, йӹрет.

    Сойток иэм, топкем,
    Лыпшалын кидемӹм.
    Ашкедӓм мӹнь токем,
    Солашкем лишемӓм.

    Векӓт, ӹнде шижӹц
    Шӱм кымыл шижмӓшем:
    Лицӓ гӹцем ижӹ
    Тӹнь нӓльӹц ниӓлтен.

    ПОГЕМ ӸШКЕ

    Лицӓэм пиш ласкон шӹмӓтӓ ир жерӓ,
    Эче кугижӓт тотлы ом доно нерӓ,
    Мӹнь сӓ дон йожалтам кымда алык док,
    Ире лыпшет нӧртӓ пылвуй яктеок.

    Яналтем сӓэмӹм дӓ салаш тӹнгӓлӓм,
    ӹштӹлӹн пӱжвӹдем, покашкы анжалам,
    Тӹштӓт сӓ юк шакта, дӓ кӱ моло вӓл
    Пиш сала шудетӹм, риснялӹн лыпшал?

    Изиш цӓрнӓлӓлӹн, ли кымык тӹдетшӹ,
    Ыжар шуды лоштетшӹ мам вӓл пыргедеш?
    Мӹнь векем анжальы дӓ трӱкӹштӹ миш
    Ик кидшӹм виктӓлтен, анзыкем, лиш.

    Якшар шер гань кайын, тӹштӓкен киӓлтӓ
    Изимӧр маняры! Ох, кидем виктӓлтеш…
    Сӹнзӓшкӹжӹ анжен, мӹнь маньым трӱкок:
    – Техень мӧрӹм кердӓм погалтен (ӹ)шкеок.

    ШАКТЫ, ШАКТЫ ГАРМОНЕТӸМ

    Эй, шакталты гармонетӹм –
    Тӹдӹн полдыш ӹрӹжӹ.
    Сӓрӓл колты тӹ семетӹм –
    Йӓнгем вӓк ӹвӹртӹжӹ!

    Кушташ лӓктӓм, кид ӹрзӓлтен,
    Хоть-кӱ хоть-мам попыжы,
    Тидӹн годым мӹнь йӹрӓлтем,
    Валгалтарен сотыжым.

    Тывырдикӹм ижӹ ташкал,
    Куштен миэн лишкетшӹ,
    Вӹкем ласкон веле анжӹ,
    Гармонь мадшы кидӹштет.

    Шакты-шакты гармонетӹм –
    Йӹр семетшӹ шӓрлӹжӹ.
    Лимӹкетшӹ тӹнь ӹшкетӹн,
    Шӱм сусуэм пӓлдӹртем.

    ТӸДӸ ӸНДЕ ВЕСӸН

    Яратенӓт тӹнь ӹдӹрӹм,
    Отказенӓт ти шӹдӹрӹм.
    Лимӹк весӹн, лимӹк весӹн,
    Ынгыленӓт самынетӹм.

    Ыльы пиш цевер арвӓтӹ,
    ӹнде тӹдӹ весӹн вӓтӹ.
    Пуры, ласко – вот маханьы,
    Ашкед кеӓ йӱксӹ ганьы.

    Малын вара тӹдӹн паштек
    Пиш сылыкын кӹзӹт анжет?
    Шӱмет тӹдӹн док аздара?
    Но кодынат вараш, вараш…

    Мыжыр паштек угӹц тӹшлет,
    Анжалтышым цацаш шӹлтен.
    Жепӹм мӹнгеш ат керд сӓрӓл,
    Ак кел анжаш сӓрнӓл-сӓрнӓл.

    ПӸЛГОМ

    Ах, пӹлгом, тӹнь, пӹлгом,
    Пындашдымы пӹлгом,
    Вӹлӓнет сӹнзӓэмжӹ лакыш.
    Киноштыш экранла
    Мӹлӓнем тӹнь каят,
    Мӹнь вуйта вӓрештӹм ямакыш.
    ӹндежӹ, тӹшлӓлӹн,
    Пыт анжем пӹлвлӓжӹм,
    Картинвлӓжӹм ужам пиш шукым.
    Маханьы художник
    Техень кого слонжым
    Выртышты йӓ кердӹн рисуен?
    А теве тӹ пӹлжӹ
    Цӹлт ылеш вет лӹпӹ,
    Машанет, талаша чонгештӓш.
    А тӹштӹ жирафшы
    Кӓрӓлтен ышмажым,
    Тенгелӓнлӓ, виднӹ, омештеш.
    Шӓлӓнен пӹтевӹ
    Ош пӹлвлӓ ӹндежӹ,
    Эх, мардеж «экранем» шӓлӓтӹш.
    Но сусун сар кечӹ
    Анжальы вес вецӹн,
    Пиш шӹмӓн лицӓэм ниӓлтӹш…

    ТЕТЯ ЖЕП

    Пӹсӹн эртен изи годшы жепшӹ,
    Тӹдӹ ӹнде пыра ӓшӹш лач.
    Эх, кыце мӓ кӓнгӹж мычкы кечӹнь
    Цӓрӓ яла кыргыжтална ач.
    Топ чымалтын, ӹрен лач ялгавал:
    Поктеннӓ футболым топлоток,
    А варажы мадын лач савала –
    Угӹц вим погеннӓ лем донок.
    Салым шуды тотлы пышым шӓрӓ,
    Мӓмнӓм вычен кымда алык лап.
    Мадын веле кидӹштӹнӓ крӓпля,
    Лин арашты кошкыш шудыжат.
    Кӱшнӹ кечӹ когонок панежӹн,
    Кӓп якшарген, линнӓ вуйта рӓк.
    Седӹндон вӹсӓлтӹннӓ вадешет
    Нӱштӹлӓш пӱӓшкӹ йӹлерӓк.
    Ти веремӓм ӓштӓлӓлӹн йӹрем.
    Малын тӹдӹ пӹсӹн эртен кен?
    ™п кӱслӓлӹн тел гӹцӹн ош цӹрем,
    Эх, пӓшӓжӹм ӹштӓ тенге жеп…

    ЛИӓТ ГӹНЬӹ…

    Лиӓт гӹньӹ кӱшнӹш тӹлзӹ,
    Лиӓм мӹнь шӹдӹрет,
    Йыли-йоли йылен, тӹштӹ
    Сӓрнем лач тӹнь йӹрет.

    Лиӓт гӹньӹ кого тангыж,
    Лиӓм мӹньӹ ӓнгӹр.
    Йогем токет шӹжӹ-кӓнгӹж,
    Эртен шукы вӓрӹм.

    Лиӓт гӹньӹ шаптырванды,
    Лиӓм мӹньӹ шаптыр,
    Тӹнь сагаэт ирок-вады
    Кӱӓм, йӹрен-ваштыл.

    Лиӓт гӹньӹ шӱм пелӓшем,
    Лиӓм мӹнь арвӓтет.
    Лижӹ веле цӓш ӹлӓшнӓ,
    Вӓшӓ-вӓш яратен.

    ИРЕ ЙӓНГӓН ӹДӹР

    Ылат ӹдӹр пиш яргата:
    Кловой сӹнзӓ, ошы ӱп,
    Шӹдӹр семӹнь цӹлт валгалтат.
    Тӓнгжӹ лиӓт тӹньӹ кӱн?

    Цилӓн доно попет шӹмӓн,
    Сотым шӓрет йӹрӹм-вӓш.
    Ылат пуры, шотан, ышан,
    Попат тидӹн гишӓн йӓл.

    Йӓ, кыцелӓ тӹньӹн йӓнгӹш
    Моаш лиэш корным вӓл?
    Шукердшен шӱмемжӹ пӓнгеш,
    Шӹп паштекет анжалал.

    Тӹнь шӹкӓлӓт манын лӱдӓм
    Токет корным ташкаш цӹлт,
    А йӓнгемжӹ шӱдӓ-шӱдӓ
    Лишнет лиӓш хоть пыйырт.

    Лач тагачы, вӓш-вӓш лимӹк,
    Тӹнь анжальыц шӹмӓн пиш.
    Цӹтен шӹм керд, мӹньӹ кидӹм
    Пушым тӹлӓт, миэн лиш.

    Ире йӓнгет, пӓлем ӹнде,
    Вычен ылын мӹньӹмок.
    Кӹзӹт токет вады йӹде
    Эх, вӹсӓлтӓм кеклӓок!

    ТОШТЫ СИРМӓШ

    Пумага лошты пыргед, шӓрген,
    Корзинӹш кӹшкем утым мӹнь.
    Мам вӓл мешӓен киӓт, шанем,
    Но тольыц ӓшӹш угӹц тӹнь…

    Дӓ ӹштен кердӹ сирмӓш тидӹм.
    Маханьы улы тӹдӹн ви?
    Анжальым, олен нӓльӹм кидӹш –
    Ышат тӹ жепӹш йӹле миш.

    Саремшӹ тошты пумагажым
    Шӓргӓльӹм мӹньӹ пӹсӹнрӓк.
    Тӹнгӓльӹм лыдаш мӹнь варажы,
    Лишемӹн окня лишкӹрӓк.

    Нӹжгӓ шамаквлӓ, тӹш сирӓлтӹн,
    ӹрӹктӓт йӓнгем кӹзӹтӓт.
    Хоть букважат вӓк ӹштӹлӓлтӹн,
    Пумага пӹтен саремӓлт.

    СИРЕНЬ ЛИШНӹ

    Рӹмӓлгӹ годым ливӹ мардеж
    Тӓрвӓтӹш сирень укшым вырт.
    А тӹдет, тӹшкӹ-тишкӹ мадын,
    Севӓльӹ окням трӱк йӹвӹрт.

    Пӹцкемӹш тӱнӹ, но анжальым
    Тӹ сирень укшым тӹшленрӓк
    Дӓ лӓктӹм тӱгӹ мӹнь варажы,
    Амасам чӱчӹн вел шӹпрӓк.

    Лишемӹн сирень докы, мӹньӹ
    Сӓрӓльӹм вуйым окня век.
    Тӹгӹрӹм мон тӹштӓкен тӹлзӹ,
    Ваштареш йӹрӓ мӹлӓм тек.

    Ти тырым тӓгӱ лоэштӓрӹш –
    Лӱдмӓшеш пыртка веле йӓнг.
    Дӓ тӹдӹ мӹньӹм цат элтӓлӹш.
    Вет тидӹ – яратымы тӓнг.

    ШӹШӹЛ АНЖАШАТ

    Шӹргӹ лишкӹ пӹзӹргӓлшӹ ныржы
    Шӹжӹ векӹ охыремӹ цӹлт.
    Лач пушӓнгӹ ӹлӹштӓшвлӓ вырге
    Валат кӱшӹц, мӱден тӹдӹм йӹлт.
    ӹлӹштӓш дон леведӓлтшӹ рокшы
    Ковёр семӹнь каеш мӹндӹркок,
    Ам керд мӹньӹ миде тӹдӹн докшы,
    Тӹшлен анжем ӹнде сусунок.
    Ти ковёрет пиш сӹлнӹн тӹрлӓлтӹн
    Сар шӹртӹ дон, улы якшаргат.
    ӹлӹштӓшвлӓ угӹцӹн вӹсӓлтӹт,
    Вазын миӓт – шӹшӹл анжашат.

    ЧИӒЛТӒ ЖЕП

    Анжен-кайын жеп чиӓлтӓ ӱпӹм,
    Ош чиӓжӹм кышты моэш вӓл?
    Лач кӱӓнгден ак керд тӹдӹ шӱмӹм,
    Хоть шонгемӓт манын попат йӓл.
    Тошты семӹньок йӓнг шиэш шӹрен,
    Пӹзӹргӓлмӹк пелӓш сагарак.
    Тӹдӹн лишнӹ шиждеок мӹнь ӹрем,
    Кидшӹм кычем эчеӓт цатрак.
    Кердӹннӓ переген шӱм шижмӓшнӓм,
    Тек валгалтеш тӹдӹ курымок.
    Иктӹ-весӹш шотеш пиштен вӓшлӓ
    Лижӹ цӓш ӹлӓшнӓ сусунок.

Добавить комментарий для Елизавета Егоркина Отменить ответ

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s