Роза Ликсом

Роза Ликсом (Rosa Liksom) 07 январьын 1958-шӹ ин Лапландиштӹ шачын. Кӹзӹтшӹ финн сирӹзӹвлӓ лошты кымдан пӓлӹмӹ автор. Сирӹзӹ веле агыл, тенгеок артньык ылеш.

Тӹ кӓнгӹжӹм

Тӹ кӓнгӹжӹм пӹлвлӓ ӱлнок кеченӹт, кырык неркӓвлӓ вӹлнок вӓк дӓ пӧрттӱ ӹнде таманяр ӓрня тӓрвӓнӹдеок шалген, вуйта тагышкы кеӓш йӓмдӹлӓлтӹн. Кынам-тинӓмжӹ изи кеквлӓн юкышты шактен дӓ цӹгӓквлӓ игӹвлӓштӹм кӓнгӹж тӹнгӓлмӹкок качкын колтенӹт. Иктӓманяр кечӹ аяр витӓ шайыкы дӓ йӓр вес сирӹш кузаш цацыш, но ирокшы тӹдӹ цӹтӹрӓлт кеш, вуйта лӱдӹн колтыш дӓ луды нелӹ пӹлвлӓ шайык шӹльӹ. Кӧргӹ рамвлӓм кӓнгӹжеш лыташат ак кел ылын дӓ Иван кечӹ, июнь мычаш якте пӧрт амасамат вӓк виш кодаш ак ли ыльы. Со юрым вычышы нырышты шуды пиш худан кушкын, сален пиштӹмӹкӹ, тӹдӹм тӧрӧк равывлӓ вӹкӹ оптымы дӓ капна шотшат ик участокышты лач коклы нӓрӹ веле лӓктӹн. Кӓнгӹж гач воксьокат ӹш юр, но луды пӹлвлӓ шушыргышы дӓ янгылен шӹцшӹ йӓн гань сола вӹкӹ кечӓлтӓш йӓмдӹ ылыныт, кечӓлтӓшӹжӹ веле ӹш кечӓлтеп. Сеньӹк дӓ веранда окнявлӓ анзылны тӱ монгырыштышы коршок пеледӹшвлӓ кошкен кенӹт, кудвичӹштӹ сирем кожге веле шактен.
Август тӹнгӓлтӹшӹштӹ шудым погаш тӹнгӓлевӹ дӓ лач тӹнӓм юрет ложгаш и тӹнгӓльӹ. Шим пӹлвлӓ ирокок йӓр шайыц толевӹ дӓ сола лишнӹ кӓндӓкш час якте сӓрнӹлевӹ. Варажы кым ӓрня цӓрнӹдеок юры. Юр патькалтышвлӓ пӧрт оеням нелӹн лыпшенӹт, кудвичӹштӹ дӓ момоца анзылан кого лаксаквлӓш погыненӹт. Кудвичӹштӹш ошма леопард гань ала лин шӹнзӹ, кӹрӹн кешӹ пеледӹшвлӓ сирем лошты шӱнӹт. кӓнгӹж мычашты кыдӹтидӹ кечӹнжӹ аярат анжальы, шкелӓнен дӓ лӱдӹлдӓлӹн, но пачелӓ -пачелӓжӹ кок кечӹжӓт ӹш анжы. Шуды сарем кеш, вара кӹрӓн лин колтыш дӓ остаткаэшӹжӹ воксьокат шимем кеш, пышангаш тӹнгӓльӹ, лывырген шӹцшӹ равывлӓ йӹр ныр вӹлнӹ начкы лявӹрӓлӓ йыкырикӓн кайын. Эдемвлӓ пӧротвлӓштӹ йӹде ойхырен шӹнзенӹт дӓ юрын цӓрнӹмӹжӹм выченӹт. А кынам тӹдӹ цӓрнӹш, тидӹ ӹлӹмӓшӹштӹ ӹнде кого рольжымат мадде. Цилӓ ӹнде ямдымы ылын. Шудым юкдеок постаренӹт дӓ вӹкӹжӹ санзалым кӹшкенӹт.
– Вырсы жепӹн ышкалвлӓлӓн газетӹм пукшаш вӓрештӹн, ти шудетшӹ газет гӹ сойток яжорак,- сек остатка имни возым тарваш левӓшӓн шоэ преняӓн шуды витӓш пыртымыкына, тьотям келесӓльӹ. Авӓмжӹ гӹнь нимат келесӹшӹ агыл шӹргӹ доно тьотям вӹкӹ анжальы, ти шаялан иктӓт кычыкым ӹш пу. Лач тидӹ паштек аярет улы шокшыжым пӧрт дон тӹрӹнялт кешӹ кӓнгӹж дачына вӹкӹ кӹшкӓл шӹндӹш. Тӹдӹ ӹнде йыдет-кечет анжен, пеледӹшвлӓ угӹц пеледӓш, а ӓмпичӹштӹ морко дон якшарушман у сескӓвлӓм колташ тӹнгӓлевӹ. Тӓгӱ тури вӓрӹштӓт у сескӓвлӓн каймы гишӓн шайышт каштын. Шонгы папавлӓ дон тьотявлӓ кудвичӹвлӓшкӹштӹ лӓктӹн шӹнзӹнӹт. Ик вӓрӹштӹ шӹнзен тырхыделытат, сола мыч мӹнгеш-анеш каштыныт. Толшаш нелӹ жеп, вырсы дӓ нимат уке лиэш манын, попыл сӓрененӹт. Нӹнӹ тетявлӓн туп шайыкышты пӱгӹргенӹт, окня вашт йӓр вес сирӹш анжылтыныт дӓ бомбывлӓн вилӓш тӹнгалмӹштӹм ӓль Иисус Христосын толмыжым выченӹт. Нӹнӹ ӹндекш час вады якте мыльгалт сӓрненӹт дӓ амалаш вазын, тыргыж дӓ кӹрӹлтшӹ омынвлӓм ужыныт.
Кӓнгӹж гач нима яжожат ылде, лач август мычашын веле трӱкок цилӓ вашталт кеш – угӹц кӓнгӹж тольы дӓ пӧрттӱӓт угыц ӹлӹжӓш тӹнгӓльы, а тидӹжӹ эдемвлӓн шӹргӹвлӓш шукырак тыргыжым веле канден. Тетявлӓ шайыл кӹдежвлӓштӹ диванышты шӹнзенӹт, млоцавлӓ тыргыжланен кынамжы ӓтя-ӓвӓвлӓштӹ, кынамжы тьотя-папшты вӹкӹ анжылтыныт, вӓшештӹмӓшӹм выченӹт, но тидӹжӹм иктӓт мон кердде. Шӹргӹ тӹрӹштӹш алан кайшы свезӓ шудым дӓ калявонгывлӓм ышкалвлӓ ышма циц поген, кого аппетит доно пӹтӹренӹт.
Шонгывлӓлӓн ӧлицӓ гӹц пӧртӹш пыраш шӱдӹмӹ, нӹнӹ вӹкӹ саслымы дӓ ышмаштым питӹрӓш шӱдӹмӹ. Август шокшы кечӹвлӓн иктӹнӓт ӹлӹмӓш мычашын толмыжы гишӓн шанымыжы шоде ылын. Тетявлӓ йӓр йӹр кыргыжталыныт, шуран пандывлӓ доно жававлӓм кыченӹт. Жававлӓм сӓвӹ мычашеш сӓкӓлтен, пулыш гач пиштӹмӹ сӓвӹвлӓштӹ доно сир мыч тамам кыргышталыныт.
Лач тӹ кӓнгӹжӹм Арви тольы. Пиш юреш ыльы. Изи подылшыракет момоца анзылны такси гӹц лӓктӹ дӓ пӧртӹш пырыш. Вӹлнӹжӹ костюм постол сисӓлгӹ выргем ыльы, кидӹштӹжӹ картон чемодан. Тӹдӹ амачам пӹсӹн пачын шуш дӓ чемоданжым камака сага шӹндӹш. Тьотям шонгы сӹнзӓжӹ доно амаса векӹ анжалят, ирони доно йӹрӓлтӹш. Арвижӹ гӹнь сусун йӹрен, олманга вӹкӹ шӹнзӹ.
— Теве, эчеӓт толна,- тӹдӹ келесӹш. Сӹнзӓжӹ тамам кӹчӓлӹн. Мам тӹдӹ кӹчӓлӹн, цилӓн пӓленӹт, попашыжы веле тидӹ гишӓн, иктӓт попыде. Мӹньжӹ гӹнь тидӹ гишӓн тӧрӧк попаш тӹнгӓлнем ыльы, но тенге ӹштӓшӹжӹ веле нимахань праваэм ылде. Арвин костюм постолжы юреш вӓре-вӓре нӧрен шӹнзӹн, нӧрӹмӹ вӓрвлӓжӹ шим тамгала кайыныт, шим ӱпшӹ вӹлец юр вӹд изи патькышвлӓ доно патькен, шӱ мычкыжы йоген. Тӹдӹн онгыштыш миж лоштыжы ронгыж, сӧдӧй вӓрвлӓ кайыныт, нӹнӹ ӧрдӹштӹ каштмыжы годым ронгыжалтыныт.
— Ма келтӹмӓш тӹньӹм тишкӹ шыпшеден кандыш?- тьотям келесӹш дӓ Арвин тошты чемоданжы вӹкӹ анжальы.
Арвижӹ гӹнь вуйта нимат ӹш кол, ӹшке турешӹжӹ йӹрен дӓ мӹлӓнем ик сӹнзӓжӹм пытькалтыш. Каваштемат цӹвӹшӹл нӓлын колтыш, матрац тервен пыйхен шӹнзӹм.
Левӓш мыч юр шолткен. Ӓвӓм стӧл вӹкӹ шӹндӹлӹн лап тарелкӓвлӓм, сек покшаланжы тури кастрюльым шӹндӹш. Арви тамам ядмыла олмангаштыжы шӹнзен, ӓвӓм вӹкӹ анжальы, ӓвӓмжӹ гӹнь ти анжалтышым вуйта ӹшӓт цаклы. Жеп лудалгы кечӹвӓл якте иквӓрӹштӹ вуйта шалген. Арвин шӹргӹжӹм шим чиӓ вуйта нӓлӹн колтыш. тӹдӹ кӹньӹлят, тӱгӹ лӓктӹ дӓ кудвичӹ вашт момоца докыла ашкедӹ. Вуйта нимат лиӓлтдеӓт, вуйта тенеок и келеш, ӹлӹмӓшӹжӓт вуйта анзыкыла веле кеӓ. Арви толын дӓ тӹдӹн толмыжым лӓктӹн кемӹ кечӹнжок пӓленӹт, вет иктӓ кынам тӹдӹ сойток толшашлык ылын. Вӹльӹ кутан гӹцок, векӓт юреш,- Арви вӹкӹ шӹдӓн ылынат, юр пырымыкы пӹтӓриш кечӹвлӓн шӹренок попен. Юржы веле юрын дӓ юрын, седӹндонат шаявлӓжӓт охырла веле шактенӹт. Мӹлӓнемжӹ гӹнь Арви со саган ӹлӹмӹлӓ чучын. Арвин куштылгы шанымашан анжалтышыжы пӧрт амаса анзылныш олманга вӹлнӹ тел гач ойхын кайын, а Леан кен колтымыкыжы, пӧртеш тамахань кӓньысӹр дӓ пӹцкӓтӓ симсӓлгӹ ӹмӹлкӓ кодын.
Вадеш кавштавичы монгырыштыш изи оеня вашт анзыл момоца кӹдежӹш анжальым дӓ тӧнгӹл вӹлнӹ Арвин кимӹжӹм ужым. Арвин симсӹ тыгыржы кӹлӹмдӹжӹ якте вӓк йолт ылын. Мӹшкӹржӹ еӹжгӹ агыл, манаш лиэш, но костюм пинчӓкшӹ лӹвӓлнӹ цаткыды кид дон кымда пулыш пӓлдӹрнен. Арви тамахань пӓлӹдӹмӹлӓ дӓ тӹнӓмок пӓлӹмӹла чучын. Мӹнь тӹдӹм понгыжтарӓш шанышым, кӹньӹлтемӓт мам Леа ӓки лӓктӹн кемӹжӹ анзыц келесен, тӹдӹ гишӓн шайышт пуэн кердӹнӓм. Тамалын доеко ик шамакымат мон шӹм керд дӓ эчежӹ ялвлӓэмжӹнӓт момоца кӧргӹш пырымышты шоде ылын.
Ялвлӓэм ӹнгӹжвандеш ыдыралт шӹнзӹнӹт. Ӧрдӹштӹрӓк тьотямын кӓрӹмӹжӹм колын колтышым:
— Сытонан тӓйви игӹжӹ! Окня дорц карангат гӹнь каранг! Ма келтӹмӓш тӹньӹм ти ӱшкӱж докы шыпшеш? Тӹдӹ гӹц ӧрдӹштӹ ли, уке гӹнь – сӹнзӓэтӹм ыдырен лыктам. Мыньжӹ кудвичӹ вашт мадыш пӧртӹш кыргыжым дӓ тӹнӓм ынгылышым: Арвиштӹ тама тӹдӹ улы, ма гишӓн мӹлӓнем Леа ӓки шайыштын дӓ ма гишӓн тонышывлӓнӓ дон сола йӓл нимат ак пӓлеп. Мӹньӹм, Леа ӓким дӓ Арвим тамажы иктӹш ушен, тидӹ гишӓнжӹ мӹнь лач изиш веле эче ынгыленӓм.
Вадеш Арви момоца гӹц тольы. Тӹдӹ ӹшкӹмжӹм мышкын шӹнден, ӹнде йӹрӹдеӓт дӓ ойхырышылажат кайде. Тӹдӹ пӧртӹш пырыш. газетӹм лыдаш пижӹ дӓ анжалтышвлӓ пӓштек оролыш.
— Тӹдӹ колен,- тьотямын лыкышты кыжвек коршокым йӓстӓрӹмжӹ лошты ӓвӓм келесӓльӹ. Арвижӹ гӹнь газетшӹ гӹц сӹнзӓжӹмӓт ӹш карангды. Мӹньӹн кидӹштем виш журнал ылын, сӹнзӓэмжӹ доно гӹнь Арви паштек тӹшленӓм. Арвин шӹргӹжӹм шим ӹмӹлкӓ нӓлӹн колтыш, тӹдӹ таманяр гӓнӓ шӹвӹльвӹдшӹм нелӹн колтыш, варажы седӹрӓш анжаш тӹнгӓльы.
— Ой, тӹдӹ вет тӹнь гӹцет айырлен ӹш керд… – сӹнзӓжӹм ӧрдӹш карангден, ӓвӓм маньы.
Тидӹ гишӓн шукыжымок попымы агыл. Пӹтӓриш ӓрнян Арви пу сарайышты пум аралыш, качмыжы дӓ кофем йӱмӹжӹ годым сӹнзӓжӹ соок седӹрӓштӹ ылын. Вес ӓрняжӹн тӹдӹ пу сарайышты пичӹ мӓнгӹвлӓм ӹштен дӓ тошты шуды равывлӓм тӧрлен.Тьотям пӧртанцыл вуйышты шӹнзен дӓ юрын шолткымыжым колыштын. Ӓвӓмжӹ гӹнь тамалан доко со пу оптымы сарай монгырыш анжылтын, ӓнят Арвин вуйнаматан агыл ылмыжы гишӓн келесӹнежӹ ылын? Йымы ма пуйырен, тӹдӹ и лиӓлтӹн, вет сӓп тӹдӹн кидӹштӹ. Но тидӹжӹ цилӓ келесӹдеок коды, Арви юр годым шӹп шӹнзен, сӹнзӓштӹжӹ келгӹ ойхы кӓнен.
Тьотя дон папавлӓ сола мыч Арви гишӓн тамам пӹжген сӓрненӹт, юр дон цилӓ ма худа тиш толын, сагажы канден манын льоргылыныт. Нӹнӹ пу сарай монгырышкыла анжылтыныт дӓ кынам Арвин анжалтышыжы доно вӓшлинӹт, вуйыштым вес монгырышкыла сӓренӹт. «Тӹдӹ соок худам веле канден, тӹдӹ келтӹмӓш ылеш, Леам пуштын дӓ тӱнымбалым канден.» Ӓвӓмжӹ гӹнь пӹжгӹмӓшвлӓм колын, тӹдӹ шонгывлӓн шӱмӹшкӹштӹ тӧр анжалтыш доно кужын анжен, тенге льоргымашвлӓӓт пӹтевӹ.
Тьотя дон папавлӓ амалымы вӓр тӹрӹшкӹштӹ мӹнгеш мызыргенӹт, тидӹ паштек пӹжгӹмӓшвлӓӓт цӓрневӹ. Шудым шыпштымы годым Арви имни вуйышты каштын дӓ цилӓ шудым ӹшкетшок, манаш лиэш, шуды равывлӓ вӹлец поген, аравашкы оптен. Тӹшецӹнжӹ шуды витӓш. Арви вӹкӹ ӓвӓмӹн симпати доно анжымыжым цаклышым, но тидӹжӹм ӓвӓм кӹлмӹ анжалтыш шайыкы шӹлтӓш цацен. Тьотямат тидӹ м пӓлен, седӹндоно йыдым тӹдӹ прамой амален кердде. Кым час йыдым кӹньӹлӹн пӧрт мыч шунгырталтыл сӓрнен дӓ рӹпшӓлтшӹ пӧкенӹштӹ шӱлештӹл шӹнзен.
Арви мансарды кӹдежӹштӹ амален, тӹштӹ ош стенӓвлӓ дӓ лап потолык ылын. Ти кӹдеж гӹц Леа ӓки пиш лӱдӹн, ти окня лӹвӓлнӹ тӹдӹ папамын куд лыкан коропышты кимӹжӹм ужын ылын.
Ӓвӓм кужы йыд тыгырым чиэн, сагана амален дӓ пӹцкемӹш гӹц тьотям вӹкӹ шӹдӹн анжен.Тьотям краватьвлӓнӓ ярлалт ӹнжӹштӹ кеп манын, оролен, мӹньжӹ гӹнь иктӓ йыдым ав-ӓм тьотямым пуштын шуэн кердмӹ гӹц лӱдӹнӓм.
Качмына годым мӹнь Арвин анжалтыжы паштек вӓнгенӓм, сӹнзӓэм доно анжалтышыжым кычаш цаценӓм. Кыченжӹ веле шӹм керд. Тӹдӹ толмыжы кечӹ паштек совсемӓт мӹнь гишӓнем монден шуэн, мӹньжӹ гӹнь омыныштем сагажы пӓлӹдӹмӹ халавлӓн ӧлицӓвлӓ, алыквлӓ, нырвлӓ дӓ йогы сирвлӓ мыч сӓрненӓм. Мам Леа ӓки мӹлӓнем шайыштын, тидӹ вуем гӹц нигыцеӓт лӓктӹн кердде, тидӹм цилӓ Арвилӓн шайышт пунем ылын. Мӹнь Арвин анжалтышыжым хоть ик гӓнӓ ужнем ыльы – тидӹм ӹштӓш шӱмем шыпшын, тӹштӹ тама йылен.
Тьотям цилӓ ашкылем вӓнген. Тӹдӹ паштекем веле агыл, ӓвӓм паштекӓт оролен сӓрнен. Кышкы кемем цилӓ ужын, Арви дон мӹнь нимахань кӹлӹм кычышашлык ылделам.
Лач тӹ шошым пӹтӓриш гӓнӓ простин дон ошикӓякшар ялашем вӹрем доно лявӹртенӓм. Ӓвӓм тидӹм юк лыкдеок мышкы, вара тӱгӹ кӓндӹрӓ вӹлӓн кошташ сӓкӓлтӹш, тьотямжы тидым ужы дӓ ма лиӓлтмӹм тӧрӧк ынгылыш.
— Эче ик тӓйвиэш шукемӹн, ти келтӹмӓш ӹдӹрӹмӓт ма ӹрвезӹвлӓ докы шыпшеш?
Мӹнь тьотям гӹц шеклӓнен колтышым дӓ шӹдӹн роал пушым: «Тӹнь ганет шогы докыжы, седӹ, акат шыпш. Колаш мондышы.»
Тидӹ паштек ялешем шеньӹк вурды вӓрештӹ. Тьотям лепкӓштӹжӹ пӱжвӹд лӓкмеш мӹньӹм лыпшыш. Мӹнь вӹкӹжӹ парализуялтшы гань анженӓм: «Сытона пырхавонгы! Сытонан ломыж мыны, лыпшемӓ, лыпшемӓ!»
Ӓвӓм пӧрт окня вашт кудвичӹш анжен дӓ шӹргӹштӹжӹ ирониӓн анжалтышым цаклышым. Тӹдӹн кӱн монгырышты ылмыжым ынгылышым.
Мӹнь пӓленӓм, Арви шӹжӹм машинӓш шӹнзешӓт, кыдалеш. Шӹжӹн тӹнгӓлтӹшӹштӹ ӓль мычашышты, седӹндонат мам ӹштӓш шанен шӹнденӓм, тӹдӹм ӹштӓш сӧрӹшӹм.
Шӱн кешӹ шудым сарайыш оптен шӹндӹмӹ паштек дӓ лач тӹнӓм, кынам аяр у шошымым шачыктыш, Арви сир тӹрӹштӹ шалгышы витӓм тарваш доно леведӓш кеш. Тӹдӹ ирок гӹц вады якте молот донжы шолткен, ӹндекш час вадеш веле кудвичӹш толын дӓ мансардышкыжы кузен. Ир вадын, кынам аяр пӹлгомын ик ионгыржым пожар гань якшар цӹре доно, а весӹжӹм фиолетывыйрак чиӓвлӓ доно чиӓлтен шӹндӹш, ӹндекшӹ паштек сирӹшкӹлӓ ашкедӹм. Кого йӓктӹ лӹвӓлӓн шӹнзӹм дӓ шӹп ылшы йӓр вӹкӹ анжен, сӹнзӓэм кӓндӓрӓш тӹнгӓльӹм. Арви ӱлӹкӹ валыш, изиш ӧрдешрӓк шӹнзӹ дӓ цигӓркӓжӹм пижӹктӹш.
— Тӹнь ӹнде кӓпеш шошы ӹдӹр линӓт,- тӹдӹ тӹнгӓльӹ дӓ пӹтӓриш гӓнӓ мӹньӹм вуем гӹц ялем якте ӓклен анжальы. Мӹшкӹрвындашем вуйта тӓгӱ пӹзӹрӓл шӹндӹш, шӹргемӓт ӹрен кеш.
— Цӹзетшӓт анжен-кайынок кушкеш,- тӹдӹ маньы дӓ йӹрӓлтӹш. Тӹ мӓгӓлӹн иктӧр шеклӓненӓм дӓ когоэшненӓм. Цӹземжӹ лачокшымат кого дӓ цаткыды ылын, кӓпемжӓт нӓрӓштӓ. Вара кужы жеп ик юкат ӹш шакты. Амыж яргата ыжаргын сотемӓлтӹн, тӹдӹ цаткыдыла кайын. Кужынервлӓ партьывлӓ доно чонгештӹл, йӹрвӓш пӹзгенӹт, кол игӹвлӓ шимӹн кайын, ошма пындашан вӹдӹштӹ каштыныт.
— Леа ӓкиэтшӹ гишӓн… – мӹнь тӹнгӓльӹм дӓ Арви вӹкӹ анжальым.
— Тидӹ нимат агыл,- Арви пелештӹшӓт, цигӓркӓжӹм шыпшыльы.
— Мӹнь колаш ам шаны… тенге яжорак тӹнь когонжок ит шаны…
Мӹньӹн кужы ӱпем шӹргем левед шӹндӹш дӓ мам Леа ӓки шайыштын, пӓлӹ ли. Тидӹм нимат угӹц шайышташ ак кел ылын. Тидӹ ӹнде цилӓ кӧргешем кодын, колымем якте. Тиштӹ, сир тӹрӹштӹ пӓлӹшӹм – нимахань ынгылдарымашат ак кел, тиштӹ, сир тӹрӹштӹ пӓлӹшӹм. Попашыжат нимат ак кел ылын, шанымем доно Арви цилӓ тидӹ гишӓн тагынамок пӓлен, мӹнь гӹцем паснаок.
Мӹньӹн кымылем кузен кеш дӓ яратылаш мел лин колтыш. Арви вӹкем пурын анжен. Выргемем кыдашымат, нӱштӹлӓш пырышым. Арви сирӹштӹ шӹнзен дӓ паштекем анжен. Сирӹш лӓкмӹкем цӹзӹ мычашем пингӹдем шӹнзӹ, шӱмем пиш шолткен, мӹнь Арви анзыкы тольым.
— Сагаэм вазат?- ядым.
Арви юк лыкдеок вӹкем анжальы, кӹньӹльӹ, выргемем виктӓлтӹшӓт, кудвичӹш ашкедӹ. Мӹнь чишӹм, сӹнзӓвӹдем йоген. Йыдым валгынзыш йыдвел пӹлгомым коктеш шелӹн шуш. Хӹдӹртӹш юк шактыде дӓ охоницӓвлӓшкӓт ик патькалтышат ӹш вац. Мӹнь йыдвашт шӹм амалы дӓ ӓвӓмӹн охыр краватьышкыжы анжышым.
Вес кечӹн Арви машинӓш шӹнзӹ.

Реклама
Запись опубликована в рубрике Uncategorized. Добавьте в закладки постоянную ссылку.

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s