Тӹлӓнетӓт анжалеш кечӹ

Геннадий Замятин

Йӹрӓлтӹ олен
Мӓлӓннӓ ак кел угӹцӹн вӓшлиӓш,
Сылыкым йӓнгӹшкӹнӓ кандаш.
Тек ӓшӹн шӓржӹ шӹрен-шӹрен шиэш,
Лач лӱдӹн, вуйта тамам ямда.
ӹнянӹ, ак кел шоэн ужмы йӹде
Сӹнзӓшкем со тыргыжын анжаш.
Кидет дон лӓкшӹ ясым ӓрӹ. Цӹтӹ.
Вет кодде мӓ паштекнӓ ванжак.
Ир шӹжӹм вилшӹ ӹлӹштӓшвлӓн семеш
Когыньнан кечӹвлӓнӓ кодыт.
Cӹнгенжӹ ак керд нимахань пӹцкемӹш
Мӹндӹрцӹн толшы нӹжгӓ сотым.
Йӹрӓлтӹ олен, «Цевер!» манмы анзыц,
Яратымашын сир тӹрӹштӹ.
Тӹрвӹштӹш ойхы пыдыранзык
Шылыжы айырлым тырышты.
1983 и

Туан томалан ылат ӹнян
(В. Петуховлан йӓнг вашт, пиш шотеш пиштен)

Керек мӹндӹрк мардежшӹ поктен
Дӓ тӹштӹ ӹшке пӹжӓшӹм оптет,
Цӓшетшӹ кодеш шачмы вӓреш,
Со туан томам ӓшӹндӓрет.

Керек тӹнь кӹзӹт, лач пушӓнгӹ,
ӹшке рок гӹц кыдым лыкмы шӓнгӹн.
Туан мӱлӓндӹш виктет укшым,
Лач тӹдӹ угӹц ак керд ушен.

Сылыкын анжет кӱшнӹш пӹлвлӓм,
Ыш канда эртӹшӹ ӹмӹлвлӓм.
Дӓ cӹнзӓвӹдӹм тӹнь ӹштӹлӓт…
Цилӓ ма кодын, шергӹ тӹлӓт.

Цилӓ шытырым лоэштӓрен,
Со шошым йӹде мырым шӓрет.
ӹнянӹмӓшет угӹц шижеш
Йӓнгетӹн шӹрен шишӹ вижӹм.

Кек партьы сага вӹcен кенет
Дӓ йӓнг выргыжмым тӹнь нӓнгенет
Тӹш, кышты цӓшет выча тӹньӹм,
Туан томалан ылат ӹнян.
1995 и

Лач кок кек вӹсеннӓ
Шокшы сар ошма дон
Олен мӓ ашкеднӓ:
Тянгыра юкетшӹ
Вӹcен кӱшкӹ, мадын.
Тӹньӹн ласко кидӹм
Пиш переген нӓльӹм.
Яратымаш пидӹ
Мӹньӹм кӓпем хӓлӓ.
Тӹнь ылынат алык,
Ирок лӓкшӹ кечӹ,
Тӹнь ылынат шалем –
Йылын тӹр дон кешӹ.
Юкшы пароходын
Мӓмнӓм ӱжӹн тӹшкӹ,
Кышты соты-cоты
Пиш вычымы цӓшнӓ.
Ылын кӓнгӹж ӹрдӹ,
Сусун мӓжӹ кеннӓ
Кымда Йылын тӹр дон,
Лач кок кек вӹсеннӓ!
1995 и

Тӹлӓнетӓт анжалеш кечӹ
Кынам тӹнь олен трӱк кенвазат,
Паштекет ак код ружген миржӹ.
Шӹжӹ нырышты веле азым
Тӹнӓм шыжгалта ирок ирӹ.

Цилӓн мӓ шачна Млӓндӹ вӹлнӹ…
Тӹнгӓлтӹш улы дӓ мычашшы.
Тӹнь мирӹм вырсаш ит талашы,
Тӹнь ӓклен мышты тӹдӹн cӹлнӹм.

Керек пиш йошта штурма кечӹн,
Но агыл цӓрнӹдӹмӹ тӹдӹ.
Тӹлӓнетӓт анжалеш кечӹ,
Тагачы веле выртеш цӹтӹ.

Дӓ мырен шоктыдымы мырым
Кынам-гӹнят мӓ мыралтенӓ.
Йӓнгетӹм ӓптӹртӹш шытырым
Мӓ соэшок тӹнӓм монденӓ.
1995 и

Сойток пеледӹшвлӓ ӹлӹжӹт
Сойток пеледӹшвлӓ ӹлӹжӹт,
Мӹндӹрӓн кодеш кужы шӹжӹ.
Дӓ валгалт кеӓ мӓмнӓн мирӹн
Цӹрежӹ cоты дӓ пиш ире.
Тӹнгӓлӹт йӓнг дон йӓнг хытыраш,
Леведеш Млӓндӹм нӹжгӓ мыры.
Трӱк колам гӹнь вычым юкетӹм,
Мӹнят, машанем, лач пеледӓм.
Aяржы пыра мӓмнӓн шӱмӹш
Дӓ лиэш куштылгы вӓк шӱлӹш.
Пиш ласкон кычем тӹньӹн кидӹм,
Пеледӹш соты мӓмнӓм видӓ.
Cойток пеледӹшвлӓ ӹлӹжӹт!
Цатрак, яргата лит нӹнӹжӹ.
Мӱлӓндӹ со цевержӹм пачеш –
ӹлӹмӓш угӹц вуйта шачеш.
Февраль 2009 и

Тӹнӓм ӹлӹмӓш такеш агыл
Раз маньым тӹлӓт «яратенӓм»,
Тӹнӓм ӹлӹмӓш такеш агыл.
Раз верцет йӓнгӹм йылатенӓм,
Тӹнӓм ӹлӹмӓш такеш агыл.

Кынам тӹнь омынешем каят,
сек цӓшӓн ирок ир кӹньӹлӓм.
Дӓ ам керд сӹнзӓвӹдӹм таен.
Сек шергӹ шамак тӹлӓт, тӹлӓт…

Керек пиш келгӹн лым леведӹн,
Сойток тӹштӓкен шошым йӹде
Сек цевер-цевер лымпеледӹш
Кырмалта кечӹ докы, шӹтен.

Керек, йӓ, ивлӓн ош тӹтӹрӓ
Шӓрлӓлтеш йӹрӹм-вӓш стенӓлӓ,
Мӹлӓнем чучеш тӹ ӹдӹрӓш
Пӹжгӓлтӓ ласкон : «Шӓлӓ, шӓлӓ!».

Раз маньым тӹлӓт «яратенӓм»,
Тӹнӓм ӹлӹмӓш такеш агыл.
Раз верцет йӓнгем йылатенӓм,
Тӹнӓм ӹлӹмӓш такеш агыл.
Февраль 2009 и

2 сирмӓш гӹц
Ӓтядӹмӹ ӹрвезӓш
Тӹ вӹц иӓш ӹрвезӓш
Угӹц выча соты йыдым.
Пӓлӓ, амален кемӹк
Тӹлзӹн рӹпшӹшӹ семеш,
ӓтяжӹ омынышкы толеш
Дӓ тӹнгӓлеш ирок якте
Ямаквлӓм шайышташ
ӓль, корабльышкы шӹнзӹн,
Пӹлгомыш нӹнӹ вӹcен кузат.
Шӹдӹрвлӓ ло доно
Шукы-шукы вӹcедӹлӹт…
Лач йыдын цӱдӓ лиэш кӹтӹк.
Якшар жерӓжӹ кечӹм пачеш,
Сӹнзӓшкӹ кечӹялжы йога.
ӹшкедурешшӹ ӹрвезӹ пӹжгӓ:
«Вычал, вычал тӹнь, пуры омын,
изиш эче сагаэм код».
ӹрвезӓш угӹц сӹнзӓм кыма…
Тӹ омын пjртӹлеш, машана
Дӓ йӓнг гӹц янжыш сӹнзӓвӹдӹм тая.
1985 и

Ӓвӓмӹн сирмӓш
Пӧртӹштем соты-соты –
ӓвӓм дорцын ош пӹл канден сирмӓшӹм.
Йыдвашт
Тӹлзӹн сотышты
Мӹнь тӹдӹм лыдым.
Ирокшы кечӹялжы,
Сирмӓш сага вазалшы,
Пӹцкӓтӓрӓклӓ чучы…
Пӧртӹштем соты-соты.
1985 и

2
Малын йӓнгӹм карштарышыц
Малын, малын носовикшӹм
Йыл вӹдӹш, ӹрвезӹ, шушыц?
Яратымаш ласко викшӹм,
ӓнят, тӹньӹ монден шушыц.

Малын ӹдӹр йӓнгӹм нӹжгӓм
Трӱк карштарышыц, ӹрвезӹ?
Темӹн ясы дон вӹдӹжгӓ
ӹдӹр сӹнзӓ лач тӹнь верцет.

Вет ик гӓнӓ лач тӹлӓнет
ӹдӹр тӹрлен носовикӹм.
Ласко йӓнгжӹмӓт тӓрвӓтен
Кердӹц тӹньӹ веле иктӹ.

Ӓль машанышыц вӓл тӹньжӹ
Вычен ак шоктеп салтакым.
Цевер, шанымы ӹдӹржӹ
Вычен ак шокты шамакым.

Носовикшӹм вӹд кыцелӓ
Пакы-пак йоктарен кеӓ,
Ивлӓ йӓнг гӹцӹн тенгелӓ,
Шанышыц, цилӓ нӓнгеӓт?
1985 и

Ӓштем пурын пӧртӹм
Солаштынажы угӹц юран.
Ир шӹжӹ кандыш тиш сылыкым.
Мӹнь ӓштем туан пӧртӹм пурын
Йӓнгемӹн цилӓ соты лык дон.
Саремшӹ ӹлӹштӓшвлӓм вилӓ
Кугижӹ мӓмнӓн пӧртнӓ сага.
Ой, малын, малын соэш, ивлӓ,
Тӓ айырендӓ, йӓ, сола гӹц.
Кеккомбы партьы пац талаша,
Юкланен кӱшнӹ, пиш ӹжӓлӹн.
Первишӹ корныжым солашкы
Кынам вӓл моам, ам керд пӓлен.
Ош куги сага мӹнь шагалнем,
Мардеж гӹц выртеш тӹдӹм ӓрен.
Туан томалан мӹнь кымалнем,
ӹвӹртен шошым тырым шӓрен.
1997 и

Юкде ӱжӓт
Сылык-сылык сӹнзӓэтшӹ
Мам келесӹнежӹ ыльы?
Малын тенге, йӓ, тылетшӹ
Пишок ирӹ пӹтӹш йылен?
Пӓлем, ужам сӹнзӓштетшӹ
Ош йож цӓрнен кердде йошта.
Тӹ вычыдым ӱштӹ телжӹ
Пак вӹcтӓрӓ шокшым кодшым.
Юкде ӱжӓт дӓ cӹгӹрет
Выртеш кечӹжӹм анжалаш.
Шокшы шошымын цӹнгӹрӹм
Ядат тӹньжӹ колталалаш.
Cӹнзӓэтшӹ сылык-сылык,
Юкет тӹньӹн – тылык-тылык.
Кӱ вӓл колеш дӓ ынгыла?
Тӹнь сарвалет, тӹнь ыдылат…
1997 и

Кынам шамак такеш
Нимат тагачы мӹньӹм ит яд,
Cӹнзӓш анжал лач ласкоракын.
Тӹнь ужат, сӹнзӓм ясы витӓ,
Цилӓ шамакет кӹзӹт такеш.
A тӱнӹ штурма йошта шамде,
Сек лишнӹш юкым колаш ак ли.
Пиш шукын такыр корным ямдат,
Нимат йӹрвӓш лач ат керд цаклен.
Цилӓ штурмажы иктӹш ярлен,
Кыштакен пуры, кышты тышман?
Кыцелӓ шӱмнӓм, йӓ, ытараш?
Тагачы ӹлӹмӓшнӓн тышты.
Тенгечшы нӹжгӓ соты кышты?
Вычал йӓ, мӹньӹм талаштараш.
Цилӓ ынгылем вес выртышты,
Йӓнгемӹм веле ит карштары.
Нимат тагачы мӹньӹм ит яд,
Сӹнзӓш анжал лач ласкоракын.
Тӹнь ужат – сӹнзӓм ясы витӓ.
Цилӓ шамакет кӹзӹт такеш.
1995 и

Перегӹ цӓшӹм
Цӓшӓн тӹньӹ линет гӹньӹ,
Пиш яраташ келеш тӹдӹм.
Монат гӹньӹ, ит ман – чӹдӹ,
Дӓ цӓшетлӓн ли со ӹнян.
Цӓшӓн тӹньӹ линет гӹньӹ,
Перегӓлӓш келеш тӹдӹм.
Ӱштӹ-ойхыжымат цӹтӹ
Дӓ cойток цӓш лиэш тӹньӹн.
Рӹшкӹш юкан цӓш лин ак керд –
Нӹжгӓ лач сирень пеледӹш.
Виктӓлтӓлӹн ӹшке кидетӹм,
Ит кӹр веле тӹдӹм такеш.
Тек пиш мадеш кечӹял дон,
Олмыктарен, сусуэмден.
Цевер шошым ласко сем дон,
Эртен ит ке вел, анжалде.
2009 и

3-шы сирмӓш гӹц
Простьы, ӓвиэм
Лымжы ошы лымеш, лымеш…
Тӹньӹм ӓштем – сӹнзӓм кымем.
Янгыленӓм мӹнь кыцелӓ!
Иктӹ тӹньӹ мӹлӓм келӓт.

Мӹньӹм ит вычы тагачы,
Капкам шӹрен-шӹрен пачын.
Кыш талашаш вӓл мӹлӓнем,
Соты корнышты пӹcлӓнен?

Ладнангдарышы шамакым,
Толмык, моам вӓл кыштакен?
ӓвӓ веле кердеш шӧрен
Йӓнгӹн янгылымым тӧрӧк.

Простьы мӹньӹм тӹнь, ӓвиэм,
Со сотарен йӓннгем шиэш.
Кӹтӹк, кӹтӹк пиш ӹлӹмӓш,
Эчеӓт ясемжӹ – шӹмӓ.
1995 и

Ясы вӓшлимӓш
Шамквлӓм монден, вуйта тӹнгӓм, —
Пиш качы cӹнзӓвӹдӹм нелӓм.
Тӹнь кымык веле ӹштет вуйым,
Маханьы вӓшлимӓшнӓ нелӹ.

Техеньӹ раскыды сӹнзӓштет,
«Кышец тӹнь тольыц?» — пиш йыштылат,
Aздараш манын эртӹш цӓшӹм.
Вӓшлимӹк, эртен кешӓш ыльы.

Вет айырлаш эче пиш нелӹ,
Нимат тӹлӓнет ам келесӹ.
Тек йӓнгем ружга, вуйта шолеш,
Нимат тӹлӓнет ам келесӹ.

Ит сӹгӹрӹ такеш
Ӹндежӹ мӹньӹ ам керд цӹтен
Тӹнь верц остатка cӹнзӓвӹдӹм.
Переген пуэм кидлапашкет,
Шӱмемӹм малын тенге ташкет?
Яратымашым нӹжгӓм малын
Йывыртын йӹрен ваштылал
Карштарен, тенге, йӓ, йылатет?
Тӹлӓнет, ӓнят, тидӹ мадыш?
Мӹнь ӓрен ам шагал корнешет,
Лач лиӓм сылык корныгешӹ.
Тенгежӹ гӹньӹ, малын шӹрен,
Вӓшлимӹк, угӹцӹн cӹгӹрет?
Йыжналты кечӹжӹ якшаргы…
Йӓнгешем кодын лач ик карштыш.
Тӹнь мӹньӹм такеш ит сӹгӹрӹ –
Йӹр шӓрлен кеш мӹндӹрк тӹтӹрӓ.
1995

Пиш ӹнянӹ…
Торцем, пуры ик шамакде,
Ядам, тӹньӹ лӓктӹн ит ке.
Сек остатка кечӹ якте
Лиӓт шанымы тӹнь иктӹ.
Кодам, Йымым мӹнь сарвален,
Кужы корныштетшӹ цӓшӹм.
Тек лач сусум вел намалат,
Лижӹ со ӹнянӹмӓшет.
Мӹньӹм ӓштӹ корныштетшӹ –
Цилӓ шӹдӹм cӹнгет тӹньӹ,
Пӓлӹ, колам пац юкетӹм,
Йӓнгем ойхы нӓлеш гӹньӹ.
Пиш ӹнянӹ – кодам вычен
Йыдет-кечет тӹньӹм иктӹм.
Тӹнь – сусуэм дӓ тыргыжем,
Корны мычкет виктем кидӹм.
1997

Ӓтиэм, ит вырсы
Изиэш шӹнзӹндӓлнӓ, ӓти.
Шӱм вашт шӹнӓ попы кынамшен.
Йӓнгемӹм тама пиш тӓрвӓтӹш.
Векӓт, первишӹ, палан ямшы.
Со эртӓт цаклыде,йӓ, ивлӓ
Нӹнӹжӹм ак ли цӓрӓш.
Машанет, ойышы имнивлӓ
Дӓ ат тол мӹнгеш нӹнӹм сӓрӓл.
Ӓтиэм, йӓнгӹм ойхы ныла
Тенгелӓ, трӱкок вуйта шелеш.
Хоть ак ли шукыжым ынгылаш,
Лач иктӹм пӓлем – ӹлӓш келеш.
Эче,ӓтиэм, кешӹм шанешт.
Тӹнь докет тольым вуйнаматан.
Ӹшӹкӹм моаш тольым, шанем,
Тагачшы ӱштӹ шӹжӹ вадын.
Тӹнь тумаенӓт, пӓлем-пӓлем,
Эргетшӹ корным моэш тӧрӹм.
ӹндежӹ анжет вет ӹжӓлӹн,
Тамалан ӹшкедурешет ӧрӓт.
Ӓтиэм, ит вырсы тӹнь когон,
Изиэш мӹньӹм ладнангдары.
Кыце сӹнгӹшӓш худа йогым?
Йӓнгемӹм утым ит карштары.
1995.

Цевер такеш ӹнжӹ ли
Cӓрӓл вуетӹм –
Окса тьонг кенвазеш
Веле агыл.
Aнжал, кыцелӓ вӹcӓ пац кеккомбы
Партьы кагак.
Aнжал паштекшӹ пиш выргыжын.
Чӱктӹ ӹшке сусужым.
Пиш шукы-шукы улы Млӓндӹ вӹлнӹ
Cӹлнӹ, уж…
Aнжал, кыце пеледӹш ирок кечӹ докы кырма.
Aнжал, кыцелӓ вадеш сотыгечӹ олен тырла.
Пеледӹшӹм ниӓлтӹде
Тӹнь эртен ит кеок пока гӹц.
Тӹнӓмжӹ тоцетӓт хӹлнӓ цеверок тӹ ладеш.
Цевер такеш вел ӹнжӹ ли.
Тӹлзӹ дон йӓнгӹм темен
Курымок тек лижӹ ӹлӓш.
Сӓрӓл вуетӹм окса тьонг кенвацмеш веле агыл…
Май 2009.

Шӱмем
Шӱмем вуйта изи пӧрт.
Лиӓлтеш тӹштӹ
ӱштӹ, шокшы.
Кынамжы цаток питӹрем амасам.
Дӓ ам пырты вӓк иктӹмӓт.
Лявӹрӓн лин кердеш,
Тӹнӓм пӧртемӹм пишок мӹнь тӹвӹлӓем.
Чучеш гӹньӹ кӓньӹcӹр –
Пачын шуэм окняжым…
Тӱнӹ телжӹ ӓли шӹжӹ
Мӹнят олталтем камакаэм
Дӓ пӧртем мычкы шӓрлӓ шокшы…
Aйо годым стӧлем цицок пукшымаш дон,
Шакта цӓрнӹде мырыжы.
… лач тӹньӹ веле
тек изи пӧртем шӱлӹшет дон шӱлен
дӓ икон вӓрешок тӹньжӹ ылынат.
Май 2009.

Нӹжӹл
Шӱлӓш пӧртӹштӹ нӹжӹлгӹ.
Шижӓм тӹньӹм ӹшке саганем.
Ир аяреш понгыжалтын,
Тӹнь гишӓнет ласкон шанем.

Тӹньӹн соты яратымаш —
Мардеж онг лач мӹньӹн пышлан.
Цилӓок йӹрвӓш мӹнь мондем
Шонгештӓлтшӹ ӱпӹм пышкен(?)

Шижӓм шокшы шӱлӹшетӹм,
Тӹрвем тӹкнӓ тӹньӹн тӹрвеш.
Ирок мӹлӓм вел юкетшӹ
Тамам сусун-сусун тӹрлӓ.

Ядам пуаш ирӹ жерӓм
Нӹжгӓм тӹлӓт вел ик ырым.
Кӓпет мычкы тӹдӹм шӓрем
Кечӹ мырым тӹлӓт шӓрем.

Ош пеледӹшӹжӹн лыпшым
Поген толам шӱлӓшет
Ирок алык тотлы пышым
Кандем тӹлӓт шӱлӓлтӓшет.

«Йыдымат ит йӧрӹ, йылы,
Ли со пуры, соты, кечӹ!»,-
цаток кычен кидӹм, пӹжгем,
шылем цишти юкешетшӹ.
Май, 2009

Запись опубликована в рубрике Uncategorized. Добавьте в закладки постоянную ссылку.

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s