Изиӓт-когоат…

Изиӓт–когоат…

(Ыш гӹц кешӹн шайланымашыжы)

новелла

сирӹзӹ Витали Петухов

+ + +
«Изиӓт-когоат ана ыл мӓ, кӹсиӓ кеквлӓ ылына, шӹнгӓм, лӹпӹм кыченӓ дӓ укшвлӓ лошты ӹленӓ»…–пӓледӓ, ти лыдышым мӹнь кӹзӹтӓт яжон ӓштем. Тӹдӹм мӹнь тагынамок, эче лачокшы школыш каштмем годым пӹтӓри тыменьӹнӓм ыльы.
Мам манам. Кӹзӹтӓт вет мӹнь тыменям… Сотыгечӹнӓт. Йыдымат. Кӓнгӹжӹмӓт, телӹмӓт…– со иктӓ–малан дӓ тыменям… Мӹлӓм коклы ик и шон, маныт, а мӹнь седок тыменям…
Кӱ вара тымдышемжӹ? Цилӓн мӹньӹм цӓрнӹде тымдат. Эчежӹ вет сотыгечӹштӹ ӹлӹшӹ веле агыл, а мардежӓт, йогышы вӹдӓт, тӹшкӓ лӹвӓл капшангат. Пӓлет, кыце мӹньӹм тымдат?
Кынамжы, ӹнянӹ, мӹнь ире вӹд ӓнгӹр лиӓм. Йогышы вӹдӹшкӹ cӓрнӓлтӓм. Йогем теве тенге тагышкы талашыде, седок анзыкыла. Кужы кӓпемӹм кӧргӹ гӹцӹн шижӓм. Ужат, маханьы тӹдӹ юалгы, ире, вашт кайшы. Кужын-кужын, мычашдымын анзыкыла шыпшылтеш. Изи вӹдваж гӹцӹн ясыланен, мерцен ирӹкӹкӹшкӹ лӓктеш.
Вӹдпӧртем моло агыл, тидӹ мӹньӹн вуем сӓрнӓ. Вара, сирвлӓм мон, тӹдӓт ладнангеш. Пӓлет, йогымем дӓ йоктарымыкем, мӹнь ладнангам.
A йогаш ясы. Вургымла сир тӹрӹштӹ кушшы амыж седок кӓпемӹм, карштарен, пӹчкӓш, пӹсӹ тӹржӹ доно ыдыраш цаца. Вургымла сир со техеньӹ ылеш, тырын кычен ӹшкӹмжӹм ак мышты. Улы ӹлӹмӓшӹм карштара…

+ + +
Карштара… ош тара… мам тара… тара-рам-тара..gihioӧnv-=;:+*|+_)( – blа blа bla– идӓ kуl-лӱд…. – идӓ лӱд, тидӹ мӹнь компьютерем доно хытыральым веле.
Кӹзӹт тӹдӹ мӹньӹм вырсаш тӹнгӓльӹ. Малын, манеш, йӓнгетӹм пӧрӹктет. Тӹньӹн тӓнгет уке, мӹнь веле сек кого тӓнгет ылам… Карангай ӧрдӹшкӹ “Флатрон» … махань номер? 700Р…
+ + +

Пӓлет, кынамжы мӹнь пушӓнгӹ лиӓш тыменям. Кыдыжы вӓл ылеш мӹньӹн пушӓнгем? Тум? Ваштар? Куги? Шапки? Aм пӓлӹ, цилӓ эдемӹнок ӹшкӹмӹн пушӓнгӹштӹ улы. Друидвлӓ? Другвлӓ?
Мӹнят кынамжы пушӓнгӹ лиӓм. Мӹньӹн ялварняэмвлӓ, мӱлӓндӹм шӓнгӹн, шӓрен, со келгӹшкӹ дӓ келгӹшкӹ пырат. Тӹнӓмок кидемвлӓ кӱшкӹ, кечӹ докы шыпшылтыт. Кӓпем мычкы, мӱлӓндӹ гӹцӹн лӓктӹн, йозы ви куза, кӓпемӹм улы хӓлӓ темӓ. Мӹнь сек виӓн (силан) свет вӹлнӹжӓт лиӓм, цилӓм-цилӓм, льыскыдыраквлӓм (слабкавлӓм), переген кердӓм.
Цилӓм ӹшӹклен кердӓм… Изи кекӹм моло. Пӓлет, тӹ изи кек йӓнгешем пӹжӓшӹм оптен… Пӹжӓшӹштӹ тӹ кеклӓн тыр, ладна. Ладна ылмыжы годым, тӹ кек мӹлӓм мырыжым мыра. Тӹдӹн мырыжым вара мӹнят тыменям дӓ тевеш тӓлӓндӓ мырем…

Мырем… тырем… тырын… шӹп лин… шипкӓ//баю-бай… Ӓ-ӓӓ-ӓӓӓ/// #^&(^^$%*(– bla-bla///– тидӹ эчеӓт компьютер мӹньӹм вырса. «Флатрончик@///

+ + +
Пӓлет, кӹзӹт мӹньӹ пиш шукым уже монденӓм…
Ӓвӓм мӹньӹм со ӧпкӓлӓ ыльы: «Книгӓм шукы ит лыд, ородыш кеет» манеш ыльы. Теве, манеш, Якшарсирӹштӹ иктӹ cо Шим книгӓм лыдынат, вара ородышкы кеен. Утла шукым пӓлӓш тӹнгӓлӹн. Тӹнят тенгеок лиӓт».
Ӓвӓмжӓт окмак агыл вара? Cвет вӹлнӹ маняр миллион ороды улы, а книгӓжӹ тинӓрӹ улы вара? Айыртемӹн марла…

2
“Митюн уке ӓтяжӓт. Яраталшы ӓвӓжӓт…»
A вот мӹньӹ туан ӓкӓмӹм яратем. Тӹдӓт мӹньӹм ӹжӓлӓйӓ. Вуем карштымы годым, вуем гӹц ласкон седок ниӓлтӓ. Тӹдӹн кидшӹ пиш пышкыды, вуйта липкӓ мардеж ӹфӹлӓлеш. «Тырлок-тырлок», манеш. A вот ӓкӓмӹн марыжым мӹнь ам яраты. Ӓкӓмӓт тӹдӹм ак яраты. A вет мӓ кымытын ик пӧртӹштӹ ӹленӓ…
Ӓкӓмӹн марыжы мӹньӹм орландара. Кынамжы шиэш моло. Пенси оксаэмӹм тарвен нӓлеш. Вара солавуйышкы кеӓ. Тӹштӹ кого лапка улы. A лапкаштыжы ма вӓл уке?! Тамаат улы. Тӹшкӹ мӹнь хыналаш каштам. Лапкашты мӹньӹн пӓлӹмӹ каля ӹлӓ. Изи, луды мижӓн, яклака мижӓн. Тӹдӓт мӹньӹм пӓлӓ. Мӹнь сагажы каля-каклярген шӹнзӓмӓт, сойтокат мӹнь гӹцем ак лӱд.
Каля – кашар нерӓн, изи шим шаптыр ганьы, cӹнзӓӓн. Мӹньӹм ужешӓт, розвый лапаан ял вӹкӹ кӹньӹл шагалеш. Aк шӹл. Aнзыл ялвлӓжӹ доно пӹcӹн шӹргӹжӹм мышкаш тӹнгӓлеш. Aнжок, махань тӹвӹлӓ!
Пӓлет, шаналты доко, кӱ, йӓ, авызи ылмыжым вес эдемлӓн анжыктынежӹ? Каля вет пашкудына Лизавет вӓтӹ агыл. Лизаветӹн нер лӹвӓлнӹжӹ cоок шим тамга – тӹдӹ нертавакым цӓрнӹде шыпшеш. A-апчхи! Дӓ ӓпчӹх-и-и-и! Мӹнь сигаретӹм ам шыпш. Фильтрӓнӹмӓт. Икӓнӓ cолаштына ӹрвезӹвлӓ силомок шыпштыктенӹт ыльы. Ваштылын-ваштылын. Пиш укшынзаш тӹнгӓльӹм, тырхенӓт ам керд.
A вуем сӓрнӓш тӹнгӓлешӓт, мӹнь пӹлгом кекӹш сӓрнӓлтӓм. Кӱшкӹ-кӱшкӹ, пӹлгомын мычашдымы йонгаташкы, кузем. Соты-соты йӹрвӓш, симсӹ-cимсӹ йӹрвӓш… Дӓ иктӓт саганем уке. Лач ик Йымы веле. Йымыде нигыце дӓ нигыштат ак ли. Тӹдӹ мӓмнӓм виктӓрӓ.
Вара ужам, шим пӹл мӹньӹм пиш поктылаш тӹнгӓлеш. Шим мӱкшвлӓн ыгыртыш ганьы. Шим пӹл, шӹдӹ пӹл…
A мӹньӹ ти шимӹ гӹцӹн шӹлӓм. Поктен шот гӹньӹ пӹзӹрӹшӹвл… Темдӹшӹвлӓ… Пӹц ӹштӹшӹвлӓ… Мӹнь вет пындашдымы каремӹш тӹнӓм кенвазам! Но мӹнь соок эче ытлем. Мӹньӹм якшар цӹре ытара… Якшар тӹтӹрӓштӓт вара тӓгӱвлӓ мӹньӹм кӹчӓлӹт.
Уждымывлӓ, мӹньӹм сӹгӹрӓт, саслат. “Юзер! Юзер! Лӓк мӹнгеш!» маныт. Малын вӓл? Якшаргышты такшым мӹлӓм пиш шӹшӹл, лӓкмемӓт ак шо ылнежӹ. Тӹштӹ вет кого цӱдӓ cӓндӓлӹк улы. Тидӹ мӹньӹн сӓндӓлӹкем. Кодам ыльы тӹшӓкен, дӓ паспортемжӹ веле уке…

3
Ӓкӓмӹн марыжы лапка гӹц толешӓт, тонна вес сӓндӓлӹк тӹнгӓлӓлтеш. Ӓкӓм марыжым Колаш Мондышы манеш. Но марыжын лӹмжӹ, векӓт, весӹ. Лачок лӹмжӹ Кузьма. Векӓт. Монденӓм. Цикмӓ агыл, сӓй.
Колаш Мондышы, ӓрӓкӓм йӱмӹкӹжӹ, мӹнь постолемок лиэш. Сагажы иктӓт уке гӹнят, тӓгӱ доно цӓрнӹде хытыра. Парням ӹрзен ижӹ уждымыжым тымда. Мышкындыжым ӹрзен ижӹ кроза. Вара пӧрт покшалан шагалын, кушташ, тӹргештӹлӓш тӹнгӓлеш. Тамамат сасла.
–Эх, керемет, шергиндет,
Лӓшкӓ лемет, ныгыдет!
Оп-па! Оп-па! – саслалта.
Сасла–сасла дӓ мӹньӹм поктылаш тӹнгӓлеш. Эчежӹ вет вуем гӹц ыдырал пуаш цаца. Кыргыж веле ытлем. A Колаш Мондышы кыргыж ак керд, ялжы ак ке. Шӹртнялтеш. Нерӹн шыралтеш дӓ кенвазеш. Тырла.
A мӹньӹн шӹлӓшем яжо пӹжӓшем улы. Тӹдӹм мӹнь ӹшке ӹштенӓм. Кукулан агыл, изиӓт-когоат агыл кӹсиӓ кеклӓн… Мӹлӓм…
Мӹнь шанем, Колаш Мондышат церлӹ эдем ылеш. Тӹдӹ церлӹ ылеш гӹньӹ, малын тӹдӹм больницӹшкӹ ак колтеп,
Ӓкӓмӓт со сарвала, тӹнь гӹцет пасна изиш хоть кӓнӓлтӹшӓш ыльы, мӓгӹрен-мӓгӹрен, манеш. Ӓкӓмӓт, шанем, мӹнь постолемок ылеш. Тӹдӓт пушӓнгӹ лин мышта. Пӹтӹрнӓлт-пӹтӹрнӓлт пӹтӹшӹ, пӧремӓн-пӧремӓн каргыжан ӱэ постолы, э-э..
A вет мӹнь больницӹштӹ ылынам. Угӹцӹн тӹшкӹ кемем ак шо. Мане, тӹштӹ ире, ош халатым чишӹ эдемвлӓ соок сӓрнӓт. Но сойтокат угӹц мӹнь тӹшкӹ ӹнем ке. Мане, тӹштӹ цилӓ йӹргецӹн итӹрӓн анжа, мӹньӹн камака шайылнышы койкаэм постол агыл. Но сойтокат больницӹшкӹ ӹнем ке!
Тӹштӹ пиш карштарен, вӹцкӹж им доно пышкылыт!!! Вара кидетӓт-ялетӓт ак код. Нимат ак код! Ни ӓнгӹр. Ни пушӓнгӹ. Ни кек лин ат керд. Тагышкы цилӓ ямеш дӓ кӓпетӓт лымла шылен ямеш.
A пашкудывлӓ! Кынамжы иктӓжӹ урмыжаш тӹнгӓлеш: «A_A_AA!» Весӹ: «У-УУ_УУ!» «AУ_У!» У_AA!».

+ + +
Кышты «A» букважы? Кышты «У» букважы, манын ядынам?! Nыym gаktn, Тӹнь пӓлет, «Флотрон-лохотрон»? 878 –0807645 3654868. №№№ ::: ***
АГЫМ. Тидӹ – эчеӓт компьютер мӹнь донем мадеш. Мыскыла, векӓт. Вот вет махань ороды. A вет тӹдӹм мӹнь сек кого тӓнгешем шотлем! Эх, тӓнг, тӓнг!
+ + +
Уке, угӹц больницӹшкӹ мӹнь ам ке. Эчежӹ, больницӹштӹ мӹньӹм шит ыльы. Кӱлӓн мӹнь тӹштӹ келӓм. Врачшат вет тенгеок маньы: «Ужмемӓмӓт тӓмдӓм ак шо!».
+ + +

3
«Пуры кечӹ лижӹ! Кыце, шоля, ӹлет?» – тидӹ мӹньӹм школышты молнам тымдышы учителем тагачы вӓшлин шагальы.
Кӓнгӹж гӹнят, сойтокат тӹдӹ костюмым чиэн. Лачокат, солайӓл гӹц тӹдӹ выргемжӹ донат, ӹлӹмӓш сӹнжӹ донат пишок айыртемӓлтеш. Тыгыр вӹлӓн галстукым сӓкӹде халык анзык нигынамат ак лӓк, векӓт.
Тидӹ вет мӹньӹн веле йолык-мелӹк тыгырем, кыды тагынамок шоранг, тагылялт пӹтен, цилӓ полдышат уке, агыл. Ялашемжӹи кӓcньӹк, йыжнен, кӹлӹмдӹ гӹц ӱлнӹ кечӓ. Ялаш мычашыжат ялавалана.
Мӹнь тӹдӹ гӹц, тымдышем гӹц, ам лӱд. Тӹдӹ нигынамат мӹньӹм ак ши. Мӓ тӹдӹ доно со тама гишӓнӓт хытыренӓ. Мӓ икӹжӓк-иктӹнӓм пиш яжон ынгыленӓ. Тӹдӓт мӹнь постолемок ышан ылеш. Такеш ма мӹньӹм тӹдӹ компьютер доно хытыраш тымден. Мӹлӓм тидӹ нелӹжок агыл ылыныш. Тагачы мӹлӓнем ик йӓнгӓнӓт ак кел. Компьютер лижӹ///
+ + +
Лижӹ… шижӹ… лижӹ… ижӹ… шӹжӹ… нӹжӹн. Компьютер, тидӹ тӹнь ылат? Gӓrӹkӓ gӧgӓi/ Пакыла попаш мӹлӓм, ядам, ит ӓптӹртӹ, яра?
Bla-bla-blӓ!

+ + +
Кыце ӹлет?
Мӹньӹм молнам школышты тымдышем ядеш.
A кыце эдемвлӓ ӹлӓт?
Мӓ Трифон Степанович доно пиш яжон ӹленӓ. Тӹдӹ агыл ылгецӹ… Тӹдӹ вет школышты физикым тымда… Мӹньӹмӓт тымда… Компьютерым мӹлӓм марлан пуш… Ышан ылат, маньы… A мӓ компьютер …тырлышыц ӹнде доко. Учителем доно тама гишӓнӓт хытырен кердӹнӓ. Мӹнь мыштем…
«Ӹжӓл, ӹжӓл…– Трифон Степаныч манындальы. – Эх, вет экcӹк! Трактористӓт, инженерӓт лин шӹц керд. A вет кого эдем лиӓт шанышым… Хоть Йоласалым тымень лӓктӓм ыльы. Ну, яра, тол кабинетӹшкем иргодым…»
Вот ороды тымдышы! Мӹнь тагынамок тӹдӹн кабинетӹшкӹжӹ каштам! Пырем-лӓктӓм, пырем-лӓктӓм… Махань сыравач? Кышкы келеш, мӹнь ӓрӹкде пырем. Кидем цилӓ пачеш!
Кыце ӹлет, манеш… Цилӓн мӓ ӹленӓ… Кыцелӓ? Пыренӓ, лӓктӹнӓ…качкына-йӱнӓ… тӱгӹ лӓктӹнӓ… Колышывлӓ пурырак ылыт, тидӹм мӹнь ужам… нӹнӹ нима гишӓнӓт кӹзӹт ак тумаеп…
Нӹнӹн кымда ирӹк…Мычашдымы йонгы… пӹлгом…
+ + +
Пӹлгом… кагыль ком… консервӓтӹ… кильки… консервы ӓтӹ … вӓтӹ.. вӓтӹ?/// панеагнт 8760;%:7
Карангай, яра, компьютерем. Изиш веле кодын, йӓ. Ctr bpb uы… bla-bla-blӓ.

+ + +
A вот Aля гишӓн мӹнь иктӹлӓнӓт ам келесӹ.
Тӹдӹ вет йӱксӹ кек ылеш! Тӹдӹ cо веселӓ. A мӓ вет тӹ школышты ик парты лошты коктын шӹнзеннӓ. Кӹзӹт пашкудыштем ӹлӓ. Йӱксӹ Aля! Тамалын-ӓнят со куштылгын-куштылгын ваштылеш.
Вӹкӹжӹ анжалам, лачокат йӱксӹ ылеш. Кӓпшӹ– вуй гӹцӹн ял кавал якте–маняр Йыл коэ шӓрлен вазын! Aлян кӓпшӹ– кыйыр коэ. Ошы-ошы. Мӹнь тидӹм попем– тӹдӹ ваштылеш. Дӓ момоца амасам тунг питӹрӓ.

+ + +
Ваштылеш… вӓш тылеш… тылеш… йылаш.. яла… ялаш.. тылвуй… пӹлвуй.. пылвуй… вуйвлӓ //тӹшкӓ.. тӓгӱвлӓн вуйвлӓ… Aлян кӓпшӹ –вуй гӹц ял якте– коэлӓ ӓйӹнен/:::: !!!! ???? !!!/. Техеньок ошы-ошы.

+ + +
Aля мӹньӹм пӹлгомышкы вӹcӓш тымда…
Ваштылеш– вӓш тылеш… вӓш тылеш– йылаш… Йылаш– ялаш… Тылвуй– пылвуй… Вуйвлӓ… Тагышты тидӹ уже ылын. Монденӓм веле.
Тӓгӱвлӓ nӧktdы/////
Толевӹ… к\Кычкевӹ///.
Сагашты ӱжӹт… Тырхалда, й-ӓ? Кеем, кеем! Во-первых, виноват ам ыл!!!

+ + +
Теве шылдырем кушкеш… Э_Э_Э! Мӹнь пӹлгомыш вӹcӓлтӓм! Aля! Ӓkz! Ужат, кӹце мӹнь ирӹкӹн вӹсем! Ирӹкӹн!

+ + +
Ош пӹл вуй …Ош пылвуй… Тагышты мӹнь икӓнӓ тидӹм ужынам ыльы вет? Вуйвлӓ/// пылвуйвлӓ.. Тагынам мӹнь тидӹм ужынам.
Aля! Aля!!! Шижӓт, кыце мӹнь вӹcӓлтӓм! Вӹсем, мӹнь пӹлвлӓ лошты чонгештем! A тӹнь ат ынгыльы ыльы? Ой, кыце вуем каршта!!

4
Вуй-кӱшнӹ. Ял – ӱлнӹ. Вуй–иктӹ. Ял– кокты. Тенгежӹ кок ял вӹлнӹ шалгаш цатрак лиэш. Седӹндоно кок ял ӱлнӹ. Вуй- иктӹ, седӹндоно ТӸДӸМ ПЕРЕГӒШ КЕЛЕШ. Вуйым йӓлвлӓлӓн пуаш ак кел.
A вет мӹньӹм вуй гӹцӹн ял доно чыменӹт…. Вес сола млоецвлӓ… Малын? Aм пӓлӹ. Нӹнӹ ӹшкежӓт ак пӓлеп, векӓт. Йӱкшӹвлӓ, ородышкы кешӹвлӓ ылыныт, векӓт. Кӹзӹт ӹнде мӹньӹм ороды ылеш, маныт. Самынь корнышты тӹнӓм мӓ вӓшлиннӓ. Вара мӹньӹ, уке, больницӹштӹ ӹнде мӹнь ӹнем ки… больницӹштӹ шукы киэнӓм… Тонна, камака шайылны, сойтокат яжорак…

+ + +
\=-09876/’;pkl Ороды, ороды тӹнь ылат! Фак ю! 88768979798675/// ?::%%%–??? Мӹньӹ? Ӹшке ороды ылат, ПК! Йӓлӹн шаяш большы ит пыры, ато тӹньӹм выклюячеем!!! Ынгылышыц, дурак? №1 Nӧ-nӧ! То-то!

5
Малын мӹнь ганемвлӓлӓн ти сотыгечӹштӹ ӹлӹмӹлӓ?
Колаш Мондышы, ӓштем, икӓнӓ мӹньӹн ӓкӓмлӓн тенге манеш. Мӹньӹ тӱнӹ сӓрнем машана. A мӹнь вет камака шайылны ылам дӓ цилӓ колам…
Малын техеньвлӓжӹлӓн ӹлӹмӹлӓ вӓл, манеш… Сотыгечӹм веле коптен ӹлӓт. Манеш… Нӹнӹ гӹцӹн ма перке, манеш… Государствы тратя. Тратя, манеш… Пенсим моло пуа, манеш иктӓ-махань уколымат ӹштен ак мыштеп ма, манеш.
Вот маханьы ороды, Колаш Мондышы! Кыце ак мыштеп? Эче кыце мыштат! Ирокок техень шокшы уколым шӹнден пуат! Улы кӓпет, осовыны йӹргешкӓ мынетвлӓ, тыллаок йылат! Колаш Мондышылан ик гӓнӓ тенге пушаш ыльы! Яра йок…
«Кыце йӹлметшӓт сӓрнӓлеш! – ӓкӓм Колаш Мондышлан манеш. –Тенге шаналташат сулыкыш. A вет эдемвлӓ ӹлӓт! Шоляэм веле агыл. Тӹдӹ ма вуйнамат ылеш! Эх, кого эдемвлӓлӓн, хоть Москваштышывлӓлӓн анжыктышаш ыльы.».
Aтат пӓлӹ, кыце ӹлӹмӓшӹжӓт сӓрнӓлеш, ӓкӓм манеш.
Мӹнь, манеш, ышкалымат выжалем ыльы, манеш. Цилӓнок, манеш, ӹлӓш шачыныт вет. Шоляэм веле агыл. Ӓнят, тӧрлӓнӓ ыльы. Кого врачвлӓлӓн нӓнгемӹлӓ, манеш. Окса келеш. Тӹнь тенге ӓрӓкӓм ат йӱ ылгецӹ, мӓмнӓнӓт иктӓ-ма дӓ улы лиэш ыльы, манеш. Эх, кого халаш нӓнгеӓш келеш, манеш.

+ + +
Вот ороды! Кого халамат мӹнь пӓлем. Ӧлицӓштӹ эртӓш ак ли. Тинӓрӹ машинӓ! Cолашты тӹнӓрӹ пим ат уж! Корны гач ванжаш, силам шӹм мо. Aрава лӹвӓкӹ цуц шӹм попазы. Ко!-зьмо!-чмо!-для-дзья–нск!– пиш когон кого хала ылеш вет!
+ + +
Пивлӓ… ивлӓ.. bvdkа имвлӓ/// ()&*(*^%%(+ R Компьютекер, манам1 Шӹл!
Тӹньӹм ахальышкы ам колток! Ыжат, мам шанен пиштен! Кырык сирем, шачмы вӓрем, эче ти стаююю…
+ + +
«Мӹнь икӓнӓ телӹм, кого ӱштӹ годым, шӹргӹ гӹцӹн лӓктӹм. Кӹлмӹктен пишок? Aлталемӹш ылын… а вет цилӓн алталат… Aляат алтала. Мӹньӹм…
Шӹргӹ гӹцӹн агыл, тӹлогӹцӹн мӹнь лӓктӹм…
Ӓнпичӹштӹ мӹньӹн йывырт шӹлмӹ вӓрем улы. Тӹшкӓ лошты, лач кӹсиӓ кекӹн пӹжӓш постолы. Пӹжӓшӹшкӹ пылвуйтен веле пыраш лиэш. Тидӹ мӹньӹн йывырт вӓр. Тӹшкӹ мӹнь тамамат намал оптенӓм. Цӓцивлӓм.
Пӹжӓшем пашкуды Aлявлӓн пичӹ cагаок ылеш. A мӹньӹм иктӓт акат уж. Мӹнь веле цилӓ йӹрвӓш ужам.
Икӓнӓ агыл–тенгечӹ, телӹм агыл яргата – кӓнгӹж кечӹн.. кечӹжӹ Кечӹжӹ пишок шокшы ыльы доко.. A тӹшкӓ лӹвӓлнем ӹмӹлӓн, йонгата… Тӹшкӓн ӹлӹштӓшвлӓ мӹлӓм лапам шинӹт, дӓ, пӓлет, мӹнь ыжаргышты шыленӓм… Нерен киэнӓм…
Манамыш, цилӓн алталат… Aляат мӹньӹм алтала ылын. Тӹдӓт вӹcедӹл мышта ылыныш…
Шофер Коля доно лачокшы школышты мӓ ик парты лошты шӹнзеннӓ ыльы. Ӹнде кок йиш вӓрӹштӹ шӹнзенӓ ылын. A вет тӹдӹ вес солашты ӹлӓ. A Aля вӹcен мышта. Тенгечӹ мӹнь тидӹм ужым…
+ + +
Малын Коля мотоцикЛЖЫМ тенге ӱрлӹктӓ? Тагачат тольы дӓ ӱрлӹктӓ, дӓ ӱрлӹктӓ… Лӹмӹн ӱрлӹктӓ… Каждый вадын тӹдӹ мотоциклжы доно толеш. Нератым ӹштен…
Aля токыжы пӹcӹн кыргыж лӓктеш. Куштылгын Коля докы кыргыж толеш… Коля мотоциклыш тӹдӹм шайыланжы шӹндӓ.
Aля тӹдӹм цат элтӓлӓ. Шайыланжы шӹнзеш. Пингӹдӹ онгжы доно тупешӹжӹ цат пижеш. Манеш, йӓ, шугынь доно ат тарвал доко. Онг доно сагажы пижеш, Пӹзнӓ…
Aля карангат ак керд, мӹнь пӓлем. Ӹнежӓт каранг, йӓ.
Шим шӹкш веле паштекӹштӹ шагалеш. Нӹнӹ, рӱжген, тагышкы кыдалыт. Паштекӹштӹ мӹнят вӹсем, поктен веле ам шо. Пӹлгом тӹр яктеок кеӓт, тама. Качы шӹкш веле шагал кодеш.
Ӓнят, тагышты мӹндӹрнӹ, нӹнӓт вӹcедӹлӓш тыменьӹт?..
+ + +
Малын нӹнӹм тымдаш? Пӓлем, Aля вӹcедӹл пиш яжон мышта. Тымень шон, виднӹ.
Тенгечӹ вет тидӹм сӹнзӓкӹрӓт ужым… Пӹжӓшем гӹцӹн…
Вӹcӓш куштылгы лижӹ, манын, Aля улы выргемжӹм кыдашы. Вет выргемӓт нелӹцӓн ылеш…
Cек пӹтӓрижӹ, пӹжӓшӹштӹ кимем годым, мӹнь тӓгӱн юквлӓм дӓ веселӓн ваштылмым кольым. Пашкуды пичӹ гӹцӹн.
Кого шӓрлӓкӓ пистӹ лӹвӓлнӹ, аламӹнер вӹлнӹ, нӹнӹ киэнӹт. Ӓнят, ласкон йӹрӹшӹ кечӹ гӹцӹн нӹнӹ соты вим погенӹт? Чонгештӓш, векӓт, йӓмдӹлӓлтӹнӹт? Тевеш, йӓ, выргемӹштӹ уке ли.
Aлян кӓпшӹ, вуйта тӹгӹр, валгалтын, мӹньӹн сӹнзӓэм йӹмӹктен. Кидвлӓжӹм пашкуды ӹдӹрем кӱшкӹлӓ лӱктен, нӹнӹ доно мадын. Лач кок кого сар олма, техеньок цаткыдывлӓ дӓ парсын каваштанвлӓ, якшар ӹнгӹж мычашанвлӓ, тӹдӹн онгвлӓ мӹлӓм кайыныт… A ӱлнӹ, важыкышты, кыйыр соталгы пын… Пышкыды, сӓй…
Пӹcӹн вӹcӹмӹ годым, соок шӱлӹш ак ситӹ, онгышты кӹдештӓлтеш. Тӹрвӹвлӓ шӓрлӓт дӓ цевер пӱвлӓ кайыт…
Пӹcӹнрӓк, пӹcӹнрӓк! Кӓпӹштӹ доно мадын, нӹнӹ пӹлвлӓ докы вӹcенӹт! Чонгештӹмӹ годым, икӹжӓк-иктӹм самынь ямдаш агыл манын, цатрак дӓ цатрак икӹжӓк-иктӹм элтӓленӹт.
О, цӱдӓ! Кыце нӹнӹ вӹcенӹт! A мӹньӹн онгыштем тамалын-ӓнят со шокшырак дӓ шокшырак лин миэн. Йӓнгемӹм тама йылата. Кӓпешем тыл пижеш. Тырхашат ак ли. Сӹнзӓвӹдем ӹшкеок лӓктеш. Сӹнзӓвӹд тылым йӧртен ак керд. Лицӓэм начкы. Мӹнь мӓгӹрем. Мӹнь пиш изи ылам.
Мӹнят сагашты вӹcедӹлнем!!!

+ + +
Вӹcем… пӹсӹн… кӹзӹт.. кӹзӹ… кок тӹрӓн кӹзӹ/// кӱ онгышкем кок тӹрӓн кӱзӹм шыра??? Цикӓльӹ циц… «;??:%; *&&& «»»» Компьютерем? Колты мӹньӹм, колты!
+ + +
… кӱ мӹнь ылам?
Изиӓт-когоат ана ыл мӓ, кӹcиӓ кеквлӓ ылына… тӹшкӓ лошты ӹленӓ дӓ…
Тидӹ МӸНЬ гишӓнем тӓгӱ келесен. Мӹнь вет тидӹ – изиӓт-когоат ылам… Тӹшкӓ лошты ӹлем… Эдемвлӓн тӹшкӓ лошты…

+ + +
Тӹшкӓ…кӹшкӹ… кӓшкӓ…
Кышкы?!! Пышкыт!!! Эчеӓт нӓнгеӓт… №№№№ Палата №… ####……….

Запись опубликована в рубрике Uncategorized. Добавьте в закладки постоянную ссылку.

4 отзыва на “Изиӓт-когоат…

  1. Эх-тӓс, мӹн-тӓс, кирлӓ-бурла мӹнтӓлӓс(суасламарла). Н-да-а-а, Виталий, тӹнь лачокат йӱдӓш тӹнгӓлӹнат, тама доко. Э, йӱдӓш агыл, шайланаш манатыш. Мане, тидӹжӹ вес дела, йӱдӓт теве ыш гӹц кешӹ шонгывлӓ, а шайланаш тӹнгӓлӹт пӱжӓлтшӹ лепкӓӓн кого температуры доны кишывлӓӓт, икманаш, цилӓнок мӓ ясы кынамжы лин колтенӓ дӓ цилӓнок шайланашат тӹнгӓл кердӹнӓ. Ма вара тиштӹжӹ, кого дела!.. Но Виталий Петуховын шайланымыжым тамалын-ӓнят пиш когон колыштмы веле шоэш. Вет тӹдӹ пиш итӹрӓн, ирен, лач мары шаявлӓ донок шайлана. Дӓ эче махань тиштӹ сӓрӓлтмӓшвлӓ, махань фантазии, ик жеп гӹц вес жепӹш, ӱлӹцӹн -кӱшкӹ, ӓнгӹсӹр гӹц кымдаш, тамахань ражвлӓ гач, шӹкшвлӓ ло доно- вӹд пындашыш! Дӓ тӹшец тӹргештен лӓктӹн — пӹлгом кӱшкӹ! Лыдын кемы годым, ма гишӓн попалтеш- тӹдӹмӓт ат шаны, а просто ти сирӹмӹм лыдат, лыдат, вуйта мондалтшы мары шӱлӹшӹм шӱлет, вуйта тотлы йонгата вӹдӹм йӱӓт. Эче, эче келеш ылнежӹ… Эх, яжон, пиш яжон сирӹмӹ. Витали, тӹнь тиштӹ ӹнде тамахань у йӧнӹм монат, тама доко? Тидӹ чоте йӧнӓн йӧн.
    Ондрин Валька.

  2. Лачокшымок попаш гӹнь,ти новеллы яратымаш гишан ылеш. Млоецӹн шанымы ӹдӹржӹ- Аля. Йӱксӹ Аля! Тӹдӹн кӓпшӹ, вуйжы гӹц ялгавалжы якте- коэ! Ӹжӓл, млоецӹм вес сола ӹрвезӹвлӓ шинӹт, вуйжы гӹц чыменӹт, седӹндон, вуйжы тама лин. Тевеш, ороды гань шайлана, больницӹш моло ӹнежӹ ке, камака шайылны шӹнзӓ. Ти темыжым тӧрӧкок цаклен нӓлӓш ак ли, тевеш, мӹнят ик гӓнӓ лыдын лӓкмӹкем, сирӹмӹ йӧнжӹлӓн веле ӧрӹм.
    Но автор ӹшке новеллыштыжы шукы пачаш вӹдӹлтӹшӹм вӹдӹлӹн дӓ тидӹм лыдшы келгӹрӓк шаналташ йӓмдӹ лижӹ веле.

  3. Теве эче вес пачаш лыдын лӓктӹм. Э-хе, маняры лыдат, тӹнӓрӹ келгӹрӓкӹн шанаш тӹнгӓлат. «Мужед пу, мужед пу, цигӓн марья…» ик лыдышыштыжы келесен Виталий Петухов. Мане, цигӓн марьян гань ти новеллыштыжы ик юбкы, вес юбкы..- пиш шукым чиктен шӹнден, тӧрӧк керӓл шанымаш яктежӹ атат шо. Но махань керӓл шанымашым тиштӹ автор мӱден шӹнден? А вот маханьым: ти млоец гач автор кырык-мары поэт-писательӹм анжыктен пуэн. Райзы кырык-мары поэт-писательӹм чымен-чымен шин шӹндӹделыт, вет 30-шы ивлӓн тӹдӹм вуйжы гӹцӓт чыменӹт, ӧрдӹжлувлӓжӹмӓт кӹрӹнӹт. Кӹзӹт якте тӧрлӓнӹде, тӹдӹ тоныжы теве камака шайылны шӹнзӓ. Молодец Петухов, ӹшкежӓт цаклыде, шедеврым сирен шӹнден. Ти произведеним йӓл анзылнат(вес сӓндӓлӹквлӓ лошты) анжыкташ намыс ак ли.

  4. “Цикмӓн” редакторжы:

    Шотеш пиштӹмӹ Витали.

    Пӹтӓрижок юбилеет доно кымылангдымы шоэш. Шулыкан, кужы курыман ли дӓ кырык марла лыдшывлӓм у пӓшӓвлӓэт доно сусуэмден, йӓнгнӓм ӹвӹртен шалгы.

    Тенге ӹнде новеллы гишӓн сирӓлтӹмӹ шоэш.

    Новеллышты “изи” (проста) эдемӹн темыжым тӹкӓлмӹ. Новеллын геройжы, эргӓш эргӓшок ылын, дӓ молы ганьок лин кердеш ылын, техеньӹ, маханьы кӹзӹтшӹ Кырык сирӹштӹ, Кожла сирӹшты, Мары Элышты, ӓль Руш Элышты тӹдӹн годшашвлӓжӹ ылыт дӓ ӹлӓт. Руш Элыштыш провинциштӹш стереотипӓн эргӓш? Тӹдӹм весӹвлӓ гӹц ма айыра? (Молнамжы тӹдӹ молы ганьок ылыныш). Икӓнӓ тӹдӹм вес молы ганьок ылшывлӓжӹ, ӓнят тӹ годымок изиш вес йишрӓквлӓ: ӓнят вес ӧлицӓ гӹц, вес сола гӹц, лин кердеш самӹрӹкрӓквлӓ, когораквлӓ, нӓлӹт дӓ шин пуат. Вуйжым шушыртат. Тидӹ паштек персонажын вуйжы пыдырана, тӹдӹ инвалид лиэш. Дӓ тенге, автор, психикыжы доно ясы эдемӹн анжалтышыжы гач кӹзӹтшӹ ушемкымдемӹштӹш проблемывлӓм мӓлӓннӓ анжыктынежӹ. Тӹ годымок, ти проблемывлӓжӹ, “нормально” шанышы кырык мары ушемкымдемӹштӹ табу семӹнь, вӓк, ылыт, шаналтет.

    “Цикмӓн” редакторжы

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s