Кӹзӹтшӹ поэзи гишӓн

14-21-шӹ август лошты Суомиштӹ финн-угр поэтвлӓ дон Вадывел Европыштыш поэтвлӓн вӓшлимӓш ылын. Тидӹ поэзи семинар семӹнь эртен, кышты поэтвлӓ ӹшке лыдышвлӓштӹм кымда публикы анзылны лыдыныт, икӹжӓк-иктӹштӹн лыдышвлӓштӹм туан йӹлмӹшкӹшты сӓренӹт, икӹжӓк-иктӹштӹ доно пӓлӹмӹ линӹт. Ти семинарышты мӹнят ылынам дӓ ӹшке лыдышвлӓэм туан йӹлмӹна доно лыдынам, нӹнӹм вара публикылан финллӓ лыдмы. Littera Baltica-н пӹтӓриш этапшы имештӹ ноябрь тӹлзӹн ылын, кыды «поэзи десант» семӹнь эртен. Тӹнӓм поэтвлӓ Хельсинкиштӹ, Туркушты дӓ Йӱвӓскӱлӓ халавлӓштӹ лыдышвлӓштӹм лыдыныт. Ӓштем, кыце лыдышвлӓэм лыдмы паштек ик ӹдӹр келесӹш: «Лыдышвлӓэтӹм колышташ пиш яжо ыльы, йӹлмӹдӓ пиш магическийла шакта!» Техень шаям колын, шанем мӹнь веле агыл, ти корнывлӓм лыдшывлӓӓт ӹвӹртӓт да туан йӹлмӹнӓн цевержӹ гишӓн шаналтат.
Ти гӓнӓ Littera Baltica вес йишрӓк план доно эртӹш. Поэтвлӓ Кого Британи, Германи, Дани, Суоми, Эстони, Карели дӓ Удмурти гӹц ылыныт. Лыдышвлӓм, тӹнгжӹм Турку халашты веле лыдмы, а поэзи вады вӓрвлӓ барвлӓ, джаз-клуб, Туркуштыш студентвлӓн театр дӓ ик гӓнӓ Хала библиотекы ылыныт. Лин кердеш, «Цикмӓн» лыдшывлӓм лыдышвлӓм барышты лыдмаш ӧрӹктӓрен кердеш, но тенге гӹнят, шукы мероприятижок барвлӓштӹ эртӹш. Тӹ барвлӓштӹ, кыдывлӓштӹ поэзи вадывлӓм эртӓрӹмӓш традицишкӹ сӓрнӓлтӹн, тӹштӹ, шамаклан нимахань диско, шамде, вуйм ямдымеш йӱмӓшӓт уке. Манаш гӹнь, тӹшкӹ интеллектуалвлӓ погынат. Поэзи вадывлӓ поэзим яратышывлӓ лошты кого интересӹм понгыжтарат, седӹндонат тӹшкӹ халык шангок погына, кынамжы шалгашат, вӓк, вӓр уке, эдемвлӓ тӱнӹ, бар ӓнгӹштӹ лыдышвлӓм колышт шалгат, сырам ӓль пышкыды якшӓр ӓль ош ӓрӓкӓм подылыт. Лыдыш вадывлӓ нӹл цӓш гӹцӓт утла шыпшылт кердӹт. Публикы иготшы доно сӓмӹрӹквлӓ гӹц пенсионервлӓ якте лин кердеш.
Ти кечӹвлӓн шукы лыдышым лыдмы, а семинарын участниквлӓн лыдышвлӓштӹ икӹжӓк-иктӹштӹ гӹц пишок айыртемӓлтӹт, ӓнят седӹндонат, шаямат кӹзӹтшӹ поэзи гишӓн тӓрвӓтӹмӹ шоэш. Шанем, кырык марла поэзим лыдшы тоштырак традици доно сирӹмӹ лыдышвлӓ докы тымень шӹнзӹн, кышты лыдышын формы дон рифмылан кого вӓрӹм айырымы. А ма ти традицим ӧрдӹжеш кодаш гӹнь? А ма, изиш вес семыньрӓк, лыдышлан келгӹрӓк шанымашым пуаш гӹнь?
Кӹзӹт якте кырык мары йӹлмӹ доно сирӹшӹ ик поэтӓт эче Вадывел Европыштыш поэтвлӓ доно вӓша-вӓшӓ пӓшӓм ӹштӹде дӓ тидӹ мӹлӓнем эксперимент гань ыльы дӓ кого опытым пуш. Пӹтӓрижок ма цаклалты, тӹрлӹ сӓндӓлӹкӹштӹ ӹлӹшӹ поэтвлӓ шанашыжат вӓк ик семӹнь ак шанеп. Шамаклан, «тангыж» шамакым кырык марын, лин кердеш, конкретнырак дӓ практичныйрак ынгыла – кого вӹд кышты шукы кол улы дӓ тӹштӹ коллоэцвлӓ йыдет-кечет колым лоат, кого тылвышвлӓ тӹштӹ тӹтӹшде сӓрнӓт. Вес сӓндӓлӹкӹштӹш поэтвлӓлӓн, тӹдӹвлӓ, кыдывлӓ тангыж тӹрӹштӹ ӹлӓт дӓ тангыж нӹнӹн культурышты дон ӹлӹмӓшӹштӹ кечӹнок каеш, тӹдӹм вес семӹнь анжыктат. Тангыж виӓн, тангыж цаткыды, шӹдӓн, пуры лин кердеш, тӹ годымок, тангыж доно нигынамат шутяланаш ак ли. Дӓ тангыж тӹлнӓш яратышывлӓлӓн, тӹрдӹмӹ кымдецӹм анжыкта, воля дон ирӹкӹш ӱжеш. Ти шотышты кырык мары поэзиштӹ, шанем, Йыл ти рольым мадеш.
Тидӹ гӹц пасна, седӹ таманяр шӱдӹ айыртемӹм цаклаш лиэш. Тӹнг айыртемжӹ, шанымем доно, ӹлӹмӓш вӹкӹ анжымашты. Вадывел Европыштыш поэтвлӓ ирӹкӓн ушемкымдемӹштӹ (обществышты) шачын-кушкыныт дӓ нӹнӹн философиштӹ ирӹкӓн ылшы эдемӹнлӓ формируялтын, кыдын тӹнг анжалтышыжӹ эдем ирӹкӓн ылешӓт, креативны, ӹшкевуя шанышашлык, индивидуум ӹшке махань ылмыжым йӓллӓн пачын пуэн кердеш, тӹдӹ кугижӓнӹш идеологи гӹц ирӹкӓн, кугижӓнӹш тӹдӹлӓн кодексвлӓм ак сирӹ, гуманный ылмаш, вес эдемӹм шотеш пиштӹмӓш декларацивлӓ гач агыл, ӹлӹмӓш доно кӹлдӓлтеш. Религи моло тӹдӹм нигыцеӓт ак прессуйы, ак морализуйы, эдем шачын гӹнь, тӹдӹ шачынок ирӹкӓн лишӓшлык, ӹшке семӹньжӹ шанаш, ӹшке мненижӹм, шанымашвлӓжӹм йӓл анзыкы лыкташ манын, иктӓт ӓптӹртен ак кердеп. Тӹ годымок, ти поэтвлӓ культурыштыш традицивлӓм шотеш пиштӓт.
Кырык мары ушемкымдемӹштӹ тенге ӹштӓш лиэш? Культурыштына, литературыштына мӓ ирӹкӹн шаненӓ ма? Ӓнят мӓмнӓм махань-шон табувлӓ ӓвӓлтен нӓлӹнӹт дӓ нӹнӹ гӹц нима донат ытлалт ана керд. Ти шотышты мӹнь ӹшкежӓт табувлӓм цаклем. Шанем, ти табувлӓжӹ мӓмнӓн туан сӹлнӹшаянам анзыкыла виӓнгдӓш изишӓт ак палшеп, анешлӓ веле, нӹны тормоз ылыт. Седӹндоно агыл ма кӹзӹтшӹ кырык марла сирӹшӹ авторвлӓ лошты сӓмӹрӹквлӓ акат каеп. Тидӹ пиш ӹжӓл картин.
Ӹне тӹнӓм махань ылеш кӹзӹтшӹ жепӓш поэзи? Поэзи экспериментвлӓм ӹштӹлӓш яратышы сӹлнӹшаян жанржы ылеш, седӹндонат, ББ семинарыштыш поэтвлӓн лыдышвлӓштӹмӓт нӹнӹн кӧргӹштӹш шанымашвлӓштӹ доно ик рамкыш пырташ ак ли. Поэзи махань-шон корнывлӓ доно виӓнгеш, тӹдӹ мозаикыштыш гань изи лаштыквлӓэш шӓлӓнен кен дӓ цилӓнжӓ ти лаштыквлӓэт ик кого арам шачыктат, кыдын лӹмжӹ «кӹзӹтшӹ жепӓш поэзи». Ти поэзи ритмы донат, прозы семӹнят сирӹмӹ лин кердеш, кыды поэтшӹ лыдышвлӓжӹм лыдмыжы годым, бард гань, музыкы инструменвлӓм кычылтеш, кыдыжы агеш, кыдыланжы шамаквлӓ тӹнг рольым мадыт, кыдыланжы юквлӓ дон семвлӓ. Ӹшкежӹ мӹнь шамаквлӓн значеништӹлӓн кого рольым айырем. Туан йӹлмӹнӓ халыкнам вес халыквлӓ гӹц айыртемӹм пушы элемент ылеш дӓ тидын доно мадын, лыдышвлӓэм сирӓш цацем. Седӹ, цилӓ поэтӹнок ӹшке шанымашвлӓжӹ улы, кыдывлӓм тесктышкы пиштӹнежы, дӓ маханьы ылеш ти кӱэшт лыкмы текст, пӓлӹнежӹ. Дӓ текстым поэт ӹшке веле агыл, иктӓ-маняр йӓл эдемӓт лыдеш гӹнь, нӹнӹн вуйыштышты дӓ шамыштышты махань-шон эмоцивлӓм понгыжтара гӹнь, лыдыш такеш агыл сирӹмӹ. Лӹмӹнок тӹнӓм ӹвӹртӓ, кынам текствлэтӹм вес йӹлмӹвлӓш сӓрӓт, тенге нӹнӹн керӓл ылмышты шишӓн шанымаш пингӹдемеш веле.

Валери Микор, «Цикмӓ» журналын редакторжы

Тене Littera Baltica-н программыжы техень ылын:
Littera Baltica Writers Meeting program 2014:

Turku, Taiteiden yön runoklubi, Monk, Humalistonkatu 3, torstai 14.8. klo 20:
Säkeet orkesteri. Juha Kulmala. Esa Hirvonen. Andy & Rebecca Willoughby. Jan Rahman. Eeva Park. Mush Nadi. Pirkko Soininen. Claus Ankersen. Aapo Ilves.

Turun Kaupunginkirjasto, Linnankatu 2, perjantai 15.8. klo 16:
Matkakirjakeskustelu:
Tuomas Mustikainen, Ville-Juhani Sutinen, Ville Ropponen. Juontaa Juha Kulmala.

Turku, Ylioppilasteatteri, perjantai 15.8. klo 20:
zHok!, Säkene, Santtu Karhu & Aapo Ilves duo, Valeri Mikor, Dirk Huelstrunk, Bob Beagrie, Veera Kivijärvi, Robert Meriruoho & Jantso Jokelin.

Turun Kaupunginkirjasto, Linnankatu 2, lauantai 16.8. klo 12:
Käännöskirjallisuuskeskustelu:
Valeri Mikor, Santtu Karhu, Kätlin Kaldmaa, Eeva Park. Juontaa Anniina Ljokkoi.

Turku, lauantai 16.8. klo 20, Bar Kuka, Linnankatu 17:
Runoviikko Open
Runoutta Suomesta ja Virosta: Susinukke, Kätlin Kaldmaa ja Contra.
Andy Willoughby & Bob Beagrie (UK).
Open Mic. Ilmoittautumiset paikan päällä.
Santtu Karhu & Aapo Ilves duo. Folkrokkia Karjalasta ja Võrusta.

Helsingin Taiteiden yö, torstai 21.8. klo 17, Lavaklubi, Läntinen teatterikuja 1:
Runokaravaani:
Mush Nadi (udmurtti), Valeri Mikor (vuorimari), Claus Ankersen (tanska, englanti), Andy Willoughby & Bob Beagrie (englanti), Dirk Huelstrunk (saksa), Juha Kulmala, Esa Hirvonen & Daniil Kozlov (suomi). Aapo Ilves & Santtu Karhu -duo (vöru, karjala, viro). Suomennoksia esittävät mm. Esa Hirvonen ja Anniina Ljokkoi.
P.S. Имештӹ шӹжӹм ти поэзи фестивальышты Сургутышты ӹлӹшӹ алык мары поэтесса Раиса Сунгурова ылын.

Анжалашда:

https://www.dropbox.com/sh/340fvid4kyytc7p/AABu4N1NNs9eXuTVWrJDBWqMa

Запись опубликована в рубрике Uncategorized. Добавьте в закладки постоянную ссылку.

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s