Аманда Айзпуриетэ. Лыдышвлä

АМАНДА АЙЗПУРИЕТЭ, (Amanda Ajzpuriete) латви поэтeсса, 1956-шӹ ин Юрмалашты, Рига лишнӹ шачын. Риган унивeрситeтӹн философи факультeтшӹм пӹтäрeн. Кырык марла пӹтäриш гäнä сäрäлтeш. (Валeри Микор сäрeн)

О, мадаш тӹнгäлнäт гӹнь, пeл мадышeш ит шагал!
Ти выргeмвлä гӹнь, нимат агылeп, пӹлгом дон
тӱнымбал мäмнäнвлä агылeп.
Господин дон кугижä, мам тäлäндä пуйырeн, чиэн анжыдо!
Юрмалан ош ошмажы гӹц ӹштӹмӹ тронeш кодат гӹнь,
дворeцӹштӹш шутвлä колшӹрвeлäм дрeссируяш тӹнгäлӹт,
нӹнӹжӹ кид гӹц качкаш дä шӱэшӹштӹ парсын волам
намалаш тӹнгäлӹт, йыдвлä йӹдe вeлe саслeн. Мäжӹ гӹнь
йыдым глинтвeйнӹм йӱäш тӹнгäлӹнä,
тeнгe тӹнь кугижä ылмeтӹмäт мондeт.
Колшӹрeвлä тагачы йыдшылаок саслат лиэш.
Ма, мам пуйырeн утла нeлӹ ма?
Тӹнäм вeсӹм чиэн анжо. Ит ваштыл. Мадыш,
лин кeрдeш, сeк сeрьeзный пäшä.
Ну ма, эчe пыйырт глинтвeйнӹм? Рeцeптӹм äштeт?
Корицым, гвоздикым дä пыйырт пӹцкeмӹшӹм,
шулды якшар äрäкäм, сакырым дä шыпшалмашым пиштeт.
Кухня йӹр лимон пыш шäрлä.
Пäлeт ма? Лимонпу лӹвäлäн мä палаткынам шӹндeн
кeрдӹнä ыльы, сeдӹ, мадмeт шон гӹньӹ.

* * *
Мӹндӹркӹ ин кeäш манын, тангыж утлаок
ӱштӹ ылын.
А йыд юж кäнгӹжӹм äшӹндäрӹктeн, шокшы
дä махань-шон юквлä дон циц ылын.
Санзалан шӹдӹр коэвлä вӹкӹ йогeн кeмeшкӹжӹ,
лапаштeм цӹтӹрӹш.
Кидeм ӹрӹктäлäй!
Пäлeм, пӧртнä мäмнäн шокшы.
Кидeм ӹрӹктäлмä.
Вӹлнӹжӹ шӹдӹр кишäм ит кӹчäл.
Кыцe лапаштeм шӹдӹр йӹлгӹжeш тӹдӹм
шукы анжышым.
Тидӹ цилä. Äнят цилäжäт агыл.
Мӹндӹркӹ ин кeäш манын, тангыж ӱштӹ ыльы.
Мӹнь утла мӹндӹркӹ ин кeшӹм.

* * *

Триумф процeссин тьолгыжмыжы вашт ыржа кӱäш (поспейäш) тӹнгäлӹн.
Колышывлä паштeк ашкдeмӹ юк ак шакты, ыржа ак äйӹнӹ.
Йӧрeн кeшӹ валгынзыш доно тамахань Йымы сäрнä,
тамахань Йымытар (ӹдӹрäмäш йымы) шӱкшӹ сандальывлä доно каштeш.

Ти кäнгӹжӹм колышывлäлäн кäршeм шактeнäм,
лишӹл сола ӹдӹрвлäлäн мам омынвлä анжыктат, шайыштынам.
Колышывлä шукыжымок мондeн шуэнӹт. Ик шонгы тьотя
вуйжым пылвуйышкeм пиштeн, шонгы ылмыжым мäгӹрä.
Ыржа кӱэш. Шукыштат агыл йӹрвäш сарла кашташ тӹнгäлeш.
Колышывлäн ӹмӹлвлäштӹн вӹрӹштӹ тӹлзӹ соты лӹвäлнӹ
йогаш тӹнгäлeш.
Дä тӹ тьотя, кыды мäгӹрeн- ак ӹлӹж лиэш.
Но цeвeр ӹдӹрвлäн омынышкы тӹдӹ косир армарыла толeш.
Пӧртдӹмӹ йымывлä, цилäнä ганьок, икäнä
пушäнгӹвлä дон мардeжвлäшкӹ сäрнäлт кeäт.
Кäршeм мӹнь виноград укшeш сäкäлтeм.
Тeк тӹдӹ колышывлäн куштeн пӹтäрӹдӹмeшкӹштӹ шакта.

* * *

— Тӹньӹн тeлeфонeм улы? – Манe, тошты,
контролeрлан анжыктымы агыл билeт
вӹлäн сирäлтӹмӹ.
Пӹтäриш зона гӹц нӹлӹмшӹ яктe,
эртӹш шошым гӹц пӹтӹрäлмӹ агыл хытырымаш яктe.
Мӹньӹн тeлeфонeт улы.

— Äшӹндäрeт мӹньӹм? – Сeдӹ.
Икäнä хӹрeстӹм намалмы походвлä дон
динозаврвлä гишäн äшӹндäрäльӹм. Тӹньӹмäт тeнгeок.
Äнят, соок äштeнäм.

— Тӹнь воксeокат ат вашталтат. – Тау.
Кäнгӹж дон шӹжӹ лошты пeйзаж
пӹсӹнжок ак вашталт.

— Äнят, пӹтӹрäлäт? – Лин кeрдeш.
Тӹ хала гӹц, кышты тeлeфонат укe,
äшӹндäрӹмäшвлäмäт тӹштӹ, станцишток
тӧрӧк сӱк äтӹшкӹ мырыктат,
кыцe тидӹм тошты билeтвлä доно ӹштäт.

* * *

Ма шаявлä ылыт- ит ядышт.
Тидӹ лач шая вeлe.
Кыргыж шӹлäш цацымы шайылны
эдeмӹн льыскыды ылмыжы каeш манын
ит саслы.
Малын ӹшкӹмӹм дä
йäлӹм алталаш?
Ма шаявлä ылыт? Лач сӹгӹрäл колтымаш,
кыды когонжат кeрäл агыл,
йылышы пӧрт гӹц, кышакeн мӹлäнeм кодаш вäрeштeш.

* * *

Шäргäшвлä гӹц лӱдшӹ дä
лым пырцӹквлäм яратышы кидeм
шаявлä дä ивлä гач
кидeт докы чонгeштä.
Пӹтӹш чонгeштӹмäш. Нӹжгä ылмаш.
Нӹжгä ылмаш вeлe — цилä ӹлӹмäшeм.

* * *

Роза пыш гань нeлӹ
тeнe шӹжӹ.
Ирок яктeшӹ омыныштeм
со тамалан охыр пeрронышты шалгeм.
Оравивлä сыкыр пыдыргы вeрц крeдäлӹт,
поeздäт со укe дä укe.
Пашкуды вäтӹ трӱкӧк понгыжалт кeш.
Сар кимоноан шонгы японeц
шӹжӹ рӹмäлгӹштӹ шалгeн
кӹлмeн кeшӹ пeлeдӹшвлä вӹлнӹш
тӹлзӹ соты гишäн лыдышым пӹжген.
Йыдвлä йӹдe окня лишнӹ сäрнӹшӹ
мардeж тӹньӹн сӹнäнeт.

* * *

Кыцe пӧрт гӹц эксӹкӹм поктeн лыкташ
ик тошты рeцeптӹм пäлeн нäльӹм.
Сeдӹрäм тангыж вӹд доно мышкын лыкмыла,
вацакeш у тылым ӹлӹжтӹмӹлä
дä тылсалымвлä äль пӹлгомыштыш шӹдӹрвлä гань
шунрокан сeдӹрä вӹлнӹ куштымыла.
Пиш ирe, йонгата дä соты.
Мäлäннä тама ак ситӹ ма?
— Ти танцылан музыка?
Äль ти музыкылан пӧрт?

* * *

Пӧртӹшкeм Муза пыра гӹнь,
ӹшкӹлäнeм лыдышвлäм сирäш лижӹ манын,
тӹдӹм лапкашкы äль кухняшкы колтeм,
тидӹм тӹдӹ пäлääт, тонeм ак кай.
Лыдыш корнывлä воскeкат вeс сeмӹнь толыт.
Роза ӹлӹштäш вӹлнӹш патькалтышла,
шӹжӹ пӹлгомыштыш вады жeрäн лыдышла,
тӹгӹрӹштӹ колымашын парня кишäвлäжӹлä —
поэзи воксeкат вeс сeмӹнь толeш.

* * *

Мӹньӹн ош лыдышeм, ошы лимeшкӹжӹ
халан тӹ фонтаныштыжы мышкылт лäктӹ,
кыды лишнӹ ик шонгeмшӹ хиппи
тамахань тошты скульптурыла шӹнзä.
Ош лыдышeм, корнeт кышкы?
Халаэтшӹ вeт шимӹ, йыд гӹцäт шимӹрäк
дä тӹштӹ шукы рифма, юквлä шактат. Анжалдоко:
ти тьотя ваштылаш тӹнгäльӹ, цилäнäт
тӹдӹлäн вäшeштӹмӹлä ваштылыт.
Тeвe, эртӹш жeп мäгӹрäш тӹнгäльӹ.
Кӱэрäн ӧлицääт мäгӹрä, шылдыржым вуйта лыпшeн.
Ош лыдышeм, тӹнь шонгeмäт гӹнят,
пӹцкeмӹшӹштӹ лиäт гӹнь,
сойток когон мӱгӹрäш ат тӹнгäл.

* * *
Коклы и пeрви мä йож лошты танцуeннä.
Кӹзӹтäт эчe лымпӹрцӹквлä ӱпӹштeм шылeн шоктыдeлыт.

Коклы и пeрви мä тылышты пӱкшвлäм ырeннä.
Пышышты кӹзӹтäт эчe лишнeмок сäрнäт.

Коклы и пeрви мä Поляр тылышкы сäрнäлтӹннä.
Сотыжы кӹзӹтäт эчe сӹнзäэм карштара.

* * *

Реклама
Запись опубликована в рубрике Uncategorized. Добавьте в закладки постоянную ссылку.

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google+ photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google+. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s