Туан йӹлмӹнӓн толшашыжы тетявлӓн йӹлмӹштӹ

Тене кӓнгӹжӹм Кырык сирӹштӹ ылмем годым теве мам цаклышым, кырык мары халыкна туан йӹлмӹжӹ доно мелӹнок попа, тӹдӹ солавлӓштӓт дӓ Цикмӓштӓт шакта, мобиль телефонвлӓ йӹнгӹлгӓт гӹнь, вӓшештӓшӹжӓт шӹренжок кырык марынвлӓ туан йӹлмӹштӹ доно вӓшештӓт. Тидӹжӹ пиш ӹвӹрта. Яжо фоным кырык марын йонгымыжылан «Акпарс» радиостанци пуа, шижӓлтеш, халыкна тӹдӹм ярата, тӹдӹ халыкын радиош сӓрнӓлтӹн. Тӹ годӹмок кыце ӹне кырык, кожла дӓ вӹтлӓ мары тетявлӓ туан йӹлмӹнӓ доно лыдыт? Лыдыт ма дӓ лӹдыт гӹнь мам нӹнӹ лыдыт?

Шаям «Йӓмдӹ ли!» гӹц тӹнгӓлнем. Шукердӹ агыл ти газетӹм интернетӹш ваштымы дӓ ма гишӓн тӹштӹ сирӓлтеш, йӹле пӓлен нӓлӓш лиэш. Эртӹш номерӹштӹжӹ Мары Республикын 90 иӓш юбилейжы гишӓн шукы информацим пумы, каеш, школвлӓштӹ шукы пӓшӓ кеа, махань шон клубвлӓ улы, но сек ӹжӓлжӹ, клубвлӓн лӹмӹштӹн кужы список гӹц ик школыштат кырык мары лӹмӓн клубым шӹм мо.

Ма гишӓн кырык мары тетявлӓ «Йӓмдӹ лишкы» сирӓт? Пиш яжо – ти газет тетявлӓн газетӹштӹ ылеш дӓ нӹнӹ тӹшкӹ ӹшкежӓт сирен кердӹт. Анжалаш гӹнь, шӹренжок тӹшкӹ сирӹшӹ изи авторвлӓнӓ папашты, тьотяшты, туан солашты, тӓнгвлӓштӹ, котиштӹ, пиштӹ гишӓн сирӓт. Тиштӹ ӧрӓшӹжӓт когонжок ак ке – цилӓ тидӹ нӹнӹлӓн лишӹл, пӓлӹмӹ дӓ тенге тидӹм нӹнет актуальныйеш шотлат. Ик авторымат конкретно айырыде, шамаклан, кыце пи гишӓн сирӓлтеш, тӹдӹм пӓлдӹртӓлӓм. Сюжет шӹренжок техень: «Мӹньӹн «…» лӹмӓн пиэм улы. Тӹдӹ пиш цевер, ышан, мӹнь тӹдӹм яратем, тӹдӹ мӹньӹм школ гӹц толмем выча. Мӓ коктын яжо тӓнгвлӓ ылына». Тенге сюжет дон шайыштмаш пӹтӹш. Техень шайыштмаш лач информативный нелӹцӹм веле намалеш, лаконичный, нейтральный дӓ корректный текст, кыды лыдшын шӱмжӹмӓт ак тӓрвӓты– дӓ ӓшешӹжӓт ак вац. Техень текствлӓм кырык марла шӱдӹвлӓ дӓ тӹжемвлӓ доно срӹмӹ. А лыдшы оригинальный текствлӓм выча, тӹдӹлӓн тама у келеш. Пи гишӓн сирӹмӹм кырык мары тетявлӓ яратат, но вет тӹ годымок тетявлӓ фантазируяш пиш мастарвлӓ ылыт, седӹндонат сирӹмӹ пӓшӓвлӓштӹштӹ пивлӓ, котивлӓ, лыдывлӓ, комбывлӓ дӓ вес вольыквлӓ попаш моло тӹнгӓлӹт ыльы ылгецӹ, текствлӓштӹ пиш интересныйыш сӓрнӓлтӹт ыльы. Шамаклан француз сирӹзӹ Антуан де Сент Экзкпӱрин «Изи принцӹштӹжӹ» рӹвӹж персонаж улы, кыды Изи принц доно эдемлӓок попалтен колта. Ти книгӓм кырык марлаат лыдаш лиэш. Кырык марла сирӹшӹ тетявлӓ пи дӓ молы вольык гишӓн сирӓш яратат гӹнь, шанем ти пивлӓ школышкы кен кердӹт ыльы, тӹштӹ сирӓш-лыдаш кыце тыменьӹт, мам шанат, мам тӹлнӓт (мечтать), мам фантазируят, тиды гишӓн текствлӓштӹ сирӓш лиэш ыльы. Вет ямакла сирӹмӹ тествлӓ актуальностьыштым изишӓт ямдыделыт. Дӓ техень текствлӓ сага картинвлӓмӓт пуаш лиэш.

Ӹнде мам кырык марла лыдшы тетявлӓ лыдыт ти ядмашым анзыкы лыкнем. Мане, мам кырык, кожла дӓ вӹтлӓ мары тетявлӓ лыдыт? Нӹнӹлӓн кырык марла сирӹмӹ ӓль сӓрӹмӹ книгӓвлӓ улы ма? Шамаклан пӹтӓртӹш ивлӓн кыркы марлашкы Астрид Линдгренӹн «Ваштарсир Эмиль» дон «Кужы Цылкаан Пеппижӹ», Туве Янссонын Мумитрольвлӓ гишӓн книгӓвлӓжӹ, Элен Нийдӹн Пилли Рийн гишӓн шайыштмашвлӓжӹ, Энн Раудын Рехень Пандаш дон Пеле Йыдалын приключенивлӓштӹ гишӓн книгӓ дӓ Антуан де Сент Экзепӱрин «Изи принцшӹ» лӓктӹнӹт. Ти книгӓвлӓм кырык мары тетявла лыдыныт? Лыдыныт гӹнь махань эмоцим, махань реакцим, махань шанымашвлӓм нӹнӹ понгыжтаренӹт, пӓлӹмӹ шоэш ыльы.

Валери Аликов

Реклама

1 отзыв на “Туан йӹлмӹнӓн толшашыжы тетявлӓн йӹлмӹштӹ

  1. Шаныкалышы:

    Кӱ туан йӹлмӹнӓжӹ верц шытырланышашлык? Район Администрацин вуйжы? Район Администрацин чиновникшӹ? Роно? Районын культура отделжы? Школ директор? Мары йӹлмӹм тымдышы? Милиционер? Налогывлӓм погышы инспектор? Журналист? Поэт? Библиотекарь? Бизнесмен? Тыменьшӹ? Студент? Фермер? Министр? Тракторист? Пӓшӓдӹмӹ? Студент? Кышты кырык марышты тӹ шӓр, кыды «тӹнь марын ылат дӓ марла попы» манын кечӹнь эдемлӓн тӧтӧтлӹжӹ, ӓшӹндӓрен шалгыжы. Малын Район Администраци У и лӹм доно адресуйымы шаяжымат халыкланна туан йӹлмӹна агыл, а вес йӹлмӹ доно шӹшкеш? Анжалда районын сайтшым. (Районыштына 70 процент нӓрӹ марын ӹла, а Администраци кырык марла докуменвлӓ дон увервлӓжӹмат сирӓш ак шаны. Тидӹжӹ дискриминаци агыл ма?) Халыкын вуйвимжӹм мышкаш? Туан халыкнан важшым, культурыжым, йӹлмӹжӹм ваштылаш? Тӹшкевек ӹнде ӹлен шонна, халыкнан чиновниквлӓжӹ туан йӹлмӹштӹ дон пумагашкы 10 предложенимӓт сирӓлтӓш оркӓнӓт. Тидӹжӹ халыкнам, культурынам дӓ йӹлмӹнӓм ваштылмаш дӓ мыскылымаш агыл ма? А мӓжӹ нӹнӹ вӹкӹ сӹнзӓнӓм пӹтӹркӓлен анженӓ дӓ тамам ум, вашталтмым, модернизацим выченӓ. Поктен лыкташ келеш техень чиновниквлӓм, кыдывлӓ туан йӹлмӹнӓ доно попымышты, сирӹмӹштӹ ак шо. Мам вара такеш ялаш дон юбкывлӓштӹм такеш тӹгӓтен шӹнзӓт. «Акпарс мӱлӓндӹм мактена» вӓреш техень чиновниквлӓ «Акпарс мӱлӓндӹм ваштылына!» манын девизым кабинетвлӓштӹштӹ сӓкалтен кердӹт.

Добавить комментарий

Заполните поля или щелкните по значку, чтобы оставить свой комментарий:

Логотип WordPress.com

Для комментария используется ваша учётная запись WordPress.com. Выход /  Изменить )

Google photo

Для комментария используется ваша учётная запись Google. Выход /  Изменить )

Фотография Twitter

Для комментария используется ваша учётная запись Twitter. Выход /  Изменить )

Фотография Facebook

Для комментария используется ваша учётная запись Facebook. Выход /  Изменить )

Connecting to %s